33 ülkeden 21 binden fazla üniversite öğrencisiyle yapılan anketten yararlanan yeni bir kitap, Z kuşağının beslenme tercihlerini mercek altına aldı.
İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve fosil yakıtlara bağımlılık, dünyanın gelecekte nasıl besleneceğine ilişkin tartışmaları giderek daha önemli hale getiriyor. Gıda üretiminde yapay zeka, laboratuvar ortamında geliştirilen etler ve alternatif protein kaynakları öne çıkarken, bu dönüşümün merkezinde Z kuşağı bulunuyor.
Diana Bogueva ve Dora Marinova tarafından kaleme alınan Gen Z and the Future of Food (Z Kuşağı ve Gıdanın Geleceği) adlı kitap, gençlerin beslenme alışkanlıklarını ve geleceğin gıda teknolojilerine yaklaşımlarını inceliyor.
Avustralya, Çin, Brezilya, Almanya, Lübnan, Rusya ve ABD'nin de aralarında bulunduğu 33 ülkeden 21 bin üniversite öğrencisiyle yapılan görüşmelere dayanan kitap, gençlerin yemek tercihlerini yalnızca lezzete göre belirlemediğini ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre gençler için gıda, aynı zamanda kimliklerini, kültürel değerlerini ve çevreye ilişkin kaygılarını ifade etmenin bir yolu.
GELECEĞİN SOFRASI: YAPAY ZEKA VE LABORATUVAR ETİ
Kitapta geleceğin gıda sistemlerini şekillendirebilecek teknolojiler ayrıntılı biçimde ele alınıyor.
Laboratuvar ortamında geliştirilen etler, mantar ve alglerden elde edilen proteinler, alternatif süt ürünleri ve kişiselleştirilmiş beslenme programları bu teknolojiler arasında yer alıyor.
Öne çıkan yöntemlerden biri de "hassas fermantasyon" olarak adlandırılıyor. Bu yöntemde mikroorganizmalar, normalde hayvansal ürünlerde bulunan proteinleri üretecek biçimde programlanıyor.
Dünyanın çeşitli bölgelerinde yüzyıllardır tüketilen böcekler de gelişmiş yetiştiricilik yöntemleri sayesinde geleceğin alternatif protein kaynakları arasında değerlendiriliyor.
Yapay zekanın ise gıda israfının azaltılması, üretim süreçlerinin iyileştirilmesi ve bireysel ihtiyaçlara uygun beslenme programlarının hazırlanması gibi alanlarda önemli rol oynayabileceği belirtiliyor.
Ancak araştırmacılar, bu teknolojilerin algoritmik önyargı, kültürel çeşitliliğin kaybolması ve şirketlerin çevre dostu görünmek için yanıltıcı iddialarda bulunması gibi riskler de taşıdığına dikkat çekiyor.
Z KUŞAĞI VEGANLIKTAN ÇOK ET TÜKETİMİNİ AZALTMAYI TERCİH EDİYOR
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, Z kuşağının bitki temelli beslenmeye yaklaşımıyla ilgili.
Gençlerin vegan beslenmenin yaygınlaşmasına öncülük ettiği yönündeki genel kanıya karşın kitap, bu kuşağın tamamen vegan olmaktan ziyade et tüketimini azaltmaya daha yatkın olduğunu ortaya koyuyor.
Bunun başlıca nedenlerinden biri, piyasadaki birçok alternatif et ürününün yüksek derecede işlenmiş olması.
Araştırmaya göre gençler, çevresel sürdürülebilirliği destekleseler de doğal, özgün ve geleneksel gıdalara önem vermeyi sürdürüyor.
Başka bir ifadeyle, Z kuşağı çevreye daha az zarar veren seçeneklerle ilgilenirken, bu ürünlerin nasıl üretildiğini ve hangi içeriklerden oluştuğunu da sorguluyor.
SOSYAL MEDYA YEMEK ALIŞKANLIKLARINI DEĞİŞTİRİYOR
Tarihin dijital bağlantıları en güçlü kuşaklarından biri olan Z kuşağının gıdayla ilişkisi, sosyal medya platformları tarafından da şekillendiriliyor.
Instagram ve TikTok gibi platformlar, gençlerin yeni tarifler keşfetmesinde, beslenme tercihleri etrafında topluluklar oluşturmasında ve farklı mutfak kültürlerini tanımasında önemli rol oynuyor.
Araştırmaya katılan bir genç, sosyal medyanın kendi değerleriyle örtüşen markaları ve tarifleri keşfetmesine yardımcı olduğunu belirterek, tüketim tercihleriyle değişim yaratmanın hem heyecan verici hem de lezzetli olabileceğini ifade ediyor.
Kitabın yazarlarına göre bu durum, gençlerin yemek tercihlerini bireysel tüketimin ötesine taşıyarak çevresel ve toplumsal meselelerle ilişkilendirdiğini gösteriyor.
GENÇLERİN ENDİŞESİ: YEMEK KÜLTÜRÜ YOK OLABİLİR
Teknolojiyle iç içe büyüyen Z kuşağının, gıda üretiminde yapay zeka kullanımına ve yeni üretim yöntemlerine koşulsuz destek vermediği de belirtiliyor.
Araştırmaya katılan gençlerin önemli kaygılarından biri, teknolojinin yerel mutfakları ve geleneksel yemek kültürlerini birbirine benzeyen standart ürünlere dönüştürme ihtimali.
Görüşülen öğrencilerden biri, teknolojinin yemek geleneklerini ortadan kaldırmak yerine onları korumaya yardımcı olması gerektiğini söylüyor.
Bu yaklaşım, çevresel açıdan daha avantajlı olabilecek alternatiflerin bile kültürel nedenlerle her zaman tercih edilmeyebileceğini gösteriyor.
Kitaba ilişkin değerlendirmede, gençlerin farklı ülkelerdeki yemek kültürlerinin daha ayrıntılı incelenmesinin yararlı olabileceği de belirtiliyor. Ayrıca kitapta kullanılan bazı yapay zeka üretimi görsellerin, anlatılan konuları yeterince açıklayamadığı eleştirisi yapılıyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu temel sonuç ise Z kuşağının geleceğin beslenme alışkanlıklarını yalnızca teknoloji ve sürdürülebilirlik ekseninde değil, kültürel kimlik, güven ve gelenekler çerçevesinde de şekillendirmek istediği.
Yazarlara göre gençler, yemeğin yalnızca lezzetle değil, amaç ve sorumlulukla da ilişkilendirildiği yeni bir gıda kültürünün oluşmasına katkıda bulunuyor.