Türkiye’nin Ar-Ge faturası açıklandı: Sakarya’nın yer aldığı bölge kaçıncı sırada?

Türkiye’de araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi. TÜİK verilerine göre Sakarya’nın da aralarında bulunduğu TR42 bölgesi, Türkiye genelindeki Ar-Ge harcamalarının yüzde 9,5’ini gerçekleştirdi. Aynı bölgede toplam Ar-Ge personelinin yüzde 8,4’ü istihdam edildi. Türkiye’nin Ar-Ge harcamaları 980 milyar TL’yi aştıTürkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını yayımladı. Verilere göre Türkiye’nin gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması, bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL oldu. Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı da yükseldi. 2024 yılında yüzde 1,46 olan oran, 2025 yılında yüzde 1,55 olarak hesaplandı. Harcamaların yüzde 65’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından yapılırken, yükseköğretimin payı yüzde 30,3 oldu. Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 olarak kayıtlara geçti. Sakarya’nın da bulunduğu TR42 bölgesi yüzde 9,5 pay aldıTÜİK’in İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması’na (İBBS) göre hazırladığı verilerde, Ar-Ge harcamalarının bölgesel dağılımı da dikkat çekti. 2025 yılında Türkiye’deki toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 31,8’i İstanbul’un yer aldığı TR10 bölgesinde, yüzde 30’u Ankara’nın yer aldığı TR51 bölgesinde gerçekleştirildi. Sakarya’nın yanı sıra Kocaeli, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan TR42 bölgesi ise toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 9,5’ini karşıladı. Bölgenin Ar-Ge personeli istihdamındaki payı da yüzde 8,4 oldu. Ancak bu veriler bölge toplamını gösteriyor; Sakarya’nın tek başına gerçekleştirdiği Ar-Ge harcamasını veya istihdamını ortaya koymuyor. Ar-Ge çalışmalarında 317 bin 982 kişi görev yaptıTürkiye genelinde 2025 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda görev aldı. Yuvarlama nedeniyle oranların toplamı yüzde 100’ü aşabiliyor. Ar-Ge personelinin 108 bin 453’ünü kadınlar oluşturdu. Kadınların toplam Ar-Ge personeli içindeki payı yüzde 34,1 olarak hesaplandı. Kadın Ar-Ge personelinin oranı yükseköğretimde yüzde 48,1’e ulaşırken, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 oldu. Harcamalarda şirketler öne çıktı2025 yılında Ar-Ge harcamalarının yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devletin finansmandaki payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1 olarak belirlendi. Yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 oldu. Ar-Ge harcamaları içinde personel giderleri yüzde 58,8 ile en büyük kalemi oluşturdu. Şirketlerin Ar-Ge faaliyetleri kapsamında yaptığı harcamalar 637 milyar 252 milyon TL’ye ulaştı. Bu tutarın yüzde 54,9’u Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirildi. İmalat sanayisinde yüksek teknoloji öne çıktıİmalat sanayisinde faaliyet gösteren girişimlerin 2025 yılındaki toplam Ar-Ge harcaması 322 milyar 656 milyon TL oldu. Bu harcamaların yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetlerinde bulunan girişimler tarafından gerçekleştirildi. Orta yüksek teknoloji faaliyetlerinin payı yüzde 40,7, orta düşük teknoloji faaliyetlerinin payı yüzde 7,2, düşük teknoloji faaliyetlerinin payı ise yüzde 4,4 olarak açıklandı. TÜİK verilerine göre dolaylı Ar-Ge teşviklerinin mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları içindeki payı da 2015 yılındaki yüzde 14,8 seviyesinden 2025 yılında yüzde 26,5’e yükseldi. Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)