Üç şey

Eskiler veya eski kitaplar çokça üstünde dururlardı bunların: Az yemek, az konuşmak ve az uyumak. Bunların bir kısmı bugün de bazı programların konusu olmaya devam ediyor. Gerçi her kafadan bir ses çıkıyor ve bir bakıma ağzı olan konuşuyor. Bunların bize bir zararı oluyor mu? Elbette oluyor çünkü eski ama eskimeyen anlayışlarımız var bizim. Bir kere her duyduğumuza hemen inanıyoruz. Mazeret sözümüz de hazır: Ateş olmayan yerden duman çıkmaz. Halbuki iftira denilen şeyin olduğunu da iyi biliyoruz. Bir başka anlayışımız ise her okunana inanmaktır. Şöyle söylüyoruz çoğunlukla: Kitapta yazıyor. Ancak hangi kitapta yazdığını söylemiyoruz. Üstelik kalın ve ciltli bir kitap olursa daha değerli addediyoruz. Şimdilerde bu anlayış daha çok gazetede yazıyor veya TV söyledi şekline dönüştü. Dönüştü ama mantık değişmedi. Aslında asıl kitap size bir bilgi ulaştığında doğruluğunu araştırın, diyordu. Sorsan biz o kitaba iman ediyoruz, derler. Asıl konumuza geçmeden önce ülkemizde daha çok Alevi anlayışında olanların kullandığı ancak Sünnilerin de es geçmediği bir hadiste de belirtilen eline beline ve diline hakim ol, sözü var. Ben bunu da çok değerli buluyorum ve değişmez bir toplumsal davranış kriteri olduğunu düşünüyorum. Burada el ile yaptığımız davranışların dikkatle yapılmasını, ölçülü hareket edilmesi gerektiğini vurguluyor. Kendine yapılmasını istemediğin şeyi başkalarına yapmamak olarak özetleyebiliriz bunu. Ayrıca moda bir kavram olan empati yapmak da konuyu izah eder, gayet net. Buradaki dilimize hakim olmak kavramını ise daha sonraki bölümlerde açıklayacağımız için geçiyoruz. Gelelim zurnanın peşrev çektiği konuya halbuki biz “zurnada peşrev olmaz” diye biliyoruz. Bu tam bir mahremiyet meselesidir ve artık her biri içinden çıkılmaz hale gelmiştir. Buradaki İslami ölçüler bellidir ama artık ölçüleri medyayı işgal etmiş bir kısım zevat koyuyor. Onların da cetvelleri bozuk olduğundan ki her birinin ölçüsü farklıdır. Kimi yapana göre kimi duruma göre bir ölçü belirlemiş ancak belli bir ölçüleri olmadığı kesin. Mesela; epstein olayındaki ünlüler ne oldu, hiç konuşan yok, bir rüzgar gibi esti ve geçti. Şayet yok etmek, küçük düşürmek istedikleri bir kişi veya grup olsaydı, dünyayı onlara dar ederlerdi. Bir de gündüz kuşağı programları var, üzerinde durulması gereken. Bu tür bireysel konuları yani mahrem konuları alıp işleyen ama işin ucunda tehlike gördükleri konulara asla dokunmayanlar, bildiniz siz onları. Bu konu hakkında birkaç cılız sesten başka bir şey çıkıyor mu? İlk üzerinde duracağımız, az yemektir. Bu konuda medyada bilgi kirliliği var, bu inkar edilemez bir gerçektir. Bu konu yemek için mi yaşıyoruz yoksa yaşamak için mi yiyoruz, ikilemine götürüyor bizi. Eskilerin az yemek, diyerek açıkladığı bu meseleyi karmaşık hale getiriyoruz. Kitap çok net ölçü veriyor, size verilenlerin helal ve temiz olanlarından yiyiniz, içiniz, israf etmeyiniz. Burada net bir rakam verilmemiştir ancak kişinin bulunduğu çevreye göre ihtiyacı esastır. Herkesin ortak bir ölçüsü olması mümkün değildir. Bunu gerek ve yeter miktar olarak açıklayabiliriz. Bugün gelinen noktada yeme ve içme alışkanlıkların küresel güçler belirliyor. Faydadan daha çok zarar veren içecekler de başı çekiyor. Kahve meselesi bu konunun odak noktasıdır sanırım. Küresel boyutta yaygınlaşan bu alışkanlık fiziksel ve ruhsal durumumuzu etkiliyor. Özellikle bu tür şeyler için yine eskiler azı karar çoğu zarar, derlerdi. Üstelik bugün yaygınlaşan içeceklerin bazıları akıllara zarar cinsten. Kötücül bir enerji veren enerji içecekleri başı çekiyor. İş o kadar kötü boyutta ki okulların önlerinde bile bu içeceklerin atıklara rast gelmek sıradanlaştı. Halbuki enerji ihtiyacı daha çok yaşlı olanlarda daha fazladır. Sağlıklı olan bir genç bu konuda pek bir ihtiyaç duymaz ama iş tersine ilerliyor gibi. Üstelik o gençlerin beslenme alışkanlıkları da hiç uygun değil. Tüketilen şeylere bakınca bu kötü davranışların sebeplerinden biri belli oluyor. Yiyecekler konusunda toplumsal olarak iyi bir sınav verdiğimiz, söylenemez. Söylenebilecek şey ise bindik bir alamete, gidiyoruz kıyamete, sözünden başkası değil. Gerçi bunu diğer konularda da söylemek mümkündür. Bu konunun özeti sanırım şudur: Doğal olan yiyeceklerden et, süt, balık, meyve, sebze, tahıl tüketebiliriz ancak bunların en az işlenmiş olması esastır. İçinde muhtelif koruyucu ve renklendiriciler olanlar servis dışı bırakılmalı ve yöneticilerce sıkı denetime tabi tutulmalıdır. Ayrıca buna da güvenmeyerek kendi tüketeceklerimizle ilgili bilgilenme ve bilinçlenme gereklidir. Yani önünüze konulan her şeyi yemeyin, demek istiyorum. Az konuşmak da sosyal hayatın barış içinde olabilmesi için önemlidir. Her ağzına geleni söylemek problemlidir. Burada “ya hayır söyle ya da sus” temel prensiplerden biri olmalıdır. Ancak bu prensip “haksızlık karşısında susan dilsiz şeytandır” ilkesi ile dengelenmelidir. Sohbet kavramı da bu konuda bize güzel bir açılım verir. Faydalı konular, güzel örnekler üzerinden yapılan konuşmalar tek taraflı yapılan medya yayınlarınadan binlerce kez evladır. Gönül ne kahve ister ne kahvehane, gönül sohbet ister, kahve bahane, sözü ne güzel açıklıyor bu durumu. Dizilerin, filmlerin ve diğer medya organlarının zihnimize yüklediği yanlış, problemli şeylerden kurtulmanın en güzel yolu budur. Sonra (bunu yapmayarak) bunlar neden başımıza geliyor, diye şikayet etmeyin. İnsan zihni, insanın içsel boşluğu (yani imanı) bir şekilde dolacaktır, ya doğrularla ya da yanlışlarla. Karar sizin. Az uyumak şimdilerde pek anlaşılabilecek bir şey değil. Bizim burada kastettiğimiz şey neredeyse uykuyu bir amaç haline getirmektir. Bir de ne zaman uyuyacağımız meselesi var tabii. Uykunun insan anatomisinin ve biyolojisinin gerekleri doğrultusunda yapılması elzemdir. Uykunun en fazla ölçüsü bellidir, bu yaşa ve hale göre değişir ancak uykunun vakti bundan daha önemlidir. Birçok kişi bu uyku düzensizliklerinden muzdariptir ama farkında değildir. Bazı hastalıkların da bundan olduğu söylenebilir. Sonuç olarak yemek, içmek, konuşmak, susmak ve hatta uyumak insanın yaratılış gayesine uygun olmalıdır. Sap gelip saman olarak gitmeyelim, lütfen!