Ölümcül mantar uyarısı: Doğadaki mantarı salyangoz yiyor diye zehirsiz sanmayın

SAKARYA (T54) – Sonbahar yağmurlarının ardından ormanlık alanlarda yabani mantar toplayıcılığının artmasıyla birlikte uzmanlardan peş peşe hayati uyarılar geliyor. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, halk arasındaki kulaktan dolma mantar tespit yöntemlerinin ölümcül riskler barındırdığını vurgulayarak doğadan rastgele mantar toplanmaması gerektiğini ifade etti. "GÜMÜŞ KAŞIK VE SOĞAN TESTİ BİR ŞEHİR EFSANESİDİR"Halk arasında doğru bilinen yanlışlara dikkat çeken Prof. Dr. Hamza Bozkır, tat ve kokuyla toksin tespitinin imkânsız olduğunu belirterek şu tespitlerde bulundu: "Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar da insanlar için ölümcül olabilir. Örneğin insanlar için ölümcül toksinler içeren Amanita phalloides (köygöçüren/evcikkıran) gibi mantarları salyangozlar ve böcekler rahatlıkla tüketebilir. Çünkü bu canlıların fizyolojileri insan metabolizmasından farklıdır. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması da zehirli olduğunu göstermez. Bu durum, mantardaki bazı enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur. Tadı güzel veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir. Tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır." SAKARYA ORMANLARINDAKİ ÖLÜMCÜL TEHLİKE: BU TÜRLERE DİKKAT!Sakarya ve çevresindeki zengin orman dokusunda rastlanan ve hayati risk taşıyan zehirli mantar türlerine değinen Prof. Dr. Bozkır, ölümcül tablolara yol açan türleri şu şekilde sıraladı: Amanita phalloides (Evcikkıran / Köygöçüren): Türkiye’de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin çok büyük bir bölümünden sorumludur. Meşe ve kestane ormanlarında sıkça görülür; şapka rengi zeytin yeşilinden sarıya dönebilir ve yenilebilir türlerle kolaylıkla karıştırılabilir. Amanita muscaria (Sinek Mantarı): Kırmızı şapkasının üzerindeki beyaz beneklerle tanınan bu tür, güçlü halüsinojenik ve nörotoksik bileşikler barındırır. Omphalotus olearius (Yalancı Kızılağaç Mantarı): Ağaç köklerinde ve çürüyen odun kalıntılarında öbekler hâlinde yetişir. Rengi yenilebilir türlere benzediği için yanıltıcıdır ve tüketildiğinde ağır sindirim ve sinir sistemi hasarlarına yol açar. "DEDEM DE TOPLARDI ANLAYIŞI ÖLÜME GÖTÜRÜR"Doğru mantar teşhisinin laboratuvar ortamında mikroskobik inceleme, spor rengi tayini ve kimyasal analizlerle yapılabilecek bilimsel bir uzmanlık alanı olduğunu hatırlatan Bozkır, nesilden nesile aktarılan amatör bilgilere güvenilmemesi gerektiğini kaydetti: "Vatandaşların ‘benim dedem de bunu toplardı’ düşüncesiyle hareket etmesi, yanlış bilgilerin devam etmesine neden oluyor. Ayrıca zehirlenme vakalarında hastaneye başvurulduğunda tüketilen mantar türünün bilinmemesi ya da hekimlere numune sunulamaması, doğru panzehir ve tedavi protokolünün uygulanmasını geciktirerek hayati risk yaratıyor.""HİÇBİR LEZZET HAYATTAN DAHA DEĞERLİ DEĞİLDİR"Yabani mantar zehirlenmelerinin karaciğer veya böbrek nakline, çoğu zaman ise can kaybına neden olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Hamza Bozkır, vatandaşlara çağrıda bulundu: "Gıda güvenliği açısından güvenirliği kesin olarak ortaya konulmamış her yabani mantar potansiyel bir toksik risk taşır. Amatör toplayıcılıkta ‘şüpheliyse at’ kuralı yerine ‘kesinlikle dokunma’ kuralı geçerli olmalıdır.Yabani mantar zehirlenmelerinin telafisi çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlanmaktadır. Hiçbir lezzet veya doğa aktivitesi insan hayatından daha değerli değildir. Mantar ihtiyacı doğadan toplanan ürünler yerine üretim standardı belli olan, denetimli güvenilir satış noktalarından kültür mantarı olarak karşılanmalıdır."