Emekli maaşı sistemi değişecek mi? Karakaş yeni OVP’deki kritik detayı açıkladı

Türkiye’nin gelecek üç yıllık ekonomik hedeflerini ve politikalarını içeren 2027-2029 Orta Vadeli Programı (OVP) açıklandı. Programda enflasyon, büyüme ve ekonomik istikrar hedeflerinin yanı sıra sosyal güvenlik, emeklilik, sağlık ve çalışma hayatına yönelik başlıklar da yer aldı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında OVP’de bulunan emeklilik düzenlemelerini değerlendirdi. Karakaş; mevcut sistemde uzun süre çalışmanın emekli aylığına nasıl yansıdığına, aylık bağlama oranlarına ve çalışanları sistemde tutacak olası değişikliklere dikkat çekti. ÇALIŞTIKÇA EMEKLİ MAAŞI ARTACAK MI? Karakaş, 2006 yılından bu yana uygulanan sosyal güvenlik reformuna rağmen sistemdeki bazı sorunların devam ettiğini belirtti. Mevcut yapıda fazla prim günü bulunan çalışanların her zaman daha yüksek emekli maaşı alamadığını ifade eden Karakaş, kısmi emeklilik ile normal emeklilik arasındaki aylık farkının azalmasının hakkaniyet tartışmalarına neden olduğunu kaydetti. Yeni OVP’de, vatandaşların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek ve sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini güçlendirecek düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Karakaş’a göre bu hedef doğrultusunda yapılacak değişikliklerin önümüzdeki yıl gündeme gelmesi bekleniyor. EMEKLİ AYLIĞI NASIL HESAPLANIYOR? SSK emekli maaşı hesaplamasında ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranı (ABO) temel unsurlar arasında bulunuyor. Karakaş, geçmişte yapılan sosyal güvenlik reformlarıyla aylık bağlama oranlarının düşürüldüğünü ve bunun özellikle 2008 sonrası çalışma sürelerinin emekli aylığına katkısını sınırladığını belirtti. Asgari ücret veya asgari ücrete yakın kazanç üzerinden SGK’ye bildirilen bazı çalışanların, çalışmaya devam ettikçe emekli aylıklarında bekledikleri artışı göremediğini vurgulayan Karakaş, belirli durumlarda hesaplanan aylığın gerileyebildiğine işaret etti. Bu durumun emeklilik şartlarını tamamlayan bazı sigortalıları çalışma hayatından ayrılmaya veya kayıt dışı çalışmaya yöneltebildiğini ifade eden Karakaş, bunun hem çalışanlar hem de SGK açısından olumsuz sonuçlar doğurduğunu kaydetti. UZUN SÜRE ÇALIŞANA DAHA YÜKSEK EMEKLİ MAAŞI Karakaş’a göre sistemin tersine çevrilmesi ve çalışmaya devam edenlerin emekli aylıklarının yükselmesi, sigortalıların istihdamda daha uzun süre kalmasını sağlayabilir. Özellikle SSK (4A) ve Bağ-Kur (4B) kapsamındaki sigortalılar için uzun çalışma süresini ödüllendiren bir düzenleme yapılması, milyonlarca çalışanın beklentileri arasında bulunuyor. Mevcut emekli maaşı hesaplamalarında sigortalı çalışmaya başlama tarihi ve primlerin ait olduğu dönem büyük önem taşıyor. Hesaplama yapılırken farklı dönemlere ait aylık bağlama oranları ve büyüme verileri dikkate alınıyor. Bu dönemler arasındaki hesaplama farklılıkları, bağlanacak emekli aylığını doğrudan etkiliyor. İKİ AYRI TABAN EMEKLİ MAAŞI GÜNDEME GELEBİLİR Karakaş, gelecek dönemde kısmi emeklilik ile normal emeklilik için iki farklı taban maaş uygulamasının gündeme gelebileceğini belirtti. Ayrıca 25 yıldan sonraki her çalışma yılı için aylık bağlama oranına ilave artış verilmesini sağlayacak yeni bir modelin uygulanabileceğini ifade etti. Söz konusu düzenlemelerin yasalaşması durumunda, daha uzun süre çalışan sigortalıların daha yüksek emekli maaşıyla ödüllendirilmesi mümkün olabilecek. Böylece “Çalıştıkça emekli maaşım düşer mi?” endişesinin azaltılması ve çalışanların sosyal güvenlik sisteminde daha uzun süre tutulması amaçlanıyor. SGK’NİN PRİM GELİRLERİ DE ARTABİLİR Çalışanların daha yüksek emekli maaşı alabilmek için sistemde kalması, SGK’nin prim gelirlerine de olumlu yansıyabilir. Karakaş, kayıt dışı istihdamla mücadele ve diğer önlemlerin birlikte uygulanması hâlinde sosyal güvenlik sisteminin aktif-pasif dengesinin iyileşebileceğini belirtti. OVP’deki ifadeler bir politika hedefi niteliği taşıyor. İki ayrı taban emekli maaşı veya 25 yılın ardından ilave aylık bağlama oranı uygulanmasına ilişkin kesinleşmiş bir yasal düzenleme ise henüz bulunmuyor.