🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
Gündem

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan vize serbestisi için takvimi açıkladı: Taslak Meclis'e geliyor

Kaynak / Yazar: Milliyet Son Dakika 22.11.2026 00:34 1,421 Okunma 34 Dk Okuma Süresi
Yazı Boyutu:
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan vize serbestisi için takvimi açıkladı: Taslak Meclis'e geliyor
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, katıldığı televizyon programında gündeme ilişkin soruları yanıtladı. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin'de yaptığı üçlü zirveye ilişkin Fidan, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi kapsamında 3 liderin bir araya gelmesinin önemli olduğunu söyledi. Fidan, ekonomik, siyasi, teknolojik ve toplumsal gibi birçok güç faktörünün sürekli evrildiği ve çeşitlendiği bir uluslararası sistemin içinde bulunulduğuna işaret etti. Şu anda Birleşmiş Milletlere (BM) kayıtlı 200'e yakın ulus devlet olduğunu aktaran Fidan, "Bunların 140 civarında olanı normal fonksiyonlu bir devlet olarak kabul etsek, 2. Dünya Savaşı'ndan hemen sonra kurulmuş, sadece 55 kayıtlı devlet için geçerli olan bir hegemon sisteminin artık bugün için çok fazla işe yaramadığını da görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu. İlginizi Çekebilir Fidan, Trump yönetimiyle ABD'nin var olan küresel stratejisini yeniden gözden geçirdiğini ve 2. Dünya Savaşı'ndan itibaren taşıdığı birtakım rolleri değiştirme kararı aldığını anlattı. ABD'nin geleneksel olarak müttefikleriyle hareket eden bir durumda olduğunu ve bunun da müttefiklere istikrar getirdiğini dile getiren Fidan, ABD'nin "bu rolden istifa ediyorum" dediğini söyledi. Fidan, "Amerika'yı Yeniden Büyük Yapalım (MAGA)" sloganına atıfta bulunarak, ABD'nin "ilk önce Amerika" politikasıyla ittifaklarıyla olan ilişkilerini gözden geçirdiğini ve yükün tamamını kendisinin taşımaması gerektiğini söylediğini ifade etti. NATO'da bunun gündeme geldiğini hatırlatan Fidan, ABD'nin geleneksel olarak Avrupa güvenliğinden artık kendini sorumlu hisseder bir görünüş içerisine girmemeye başladığını belirtti. TRUMP, Şİ VE PUTİN'İN BİR ARAYA GELMESİ ÖNEMLİ Fidan, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin bir araya gelmesine dair şunları söyledi: "Şimdi bu 3 ülkenin bir araya gelip, belli başlı konuları konuşması önemli gerçekten. Neden önemli? Var olan krizlere çözüm bulmada çok etkili bir yaklaşım olmasa da daha kötüye gideceğine ilişkin bir rol niyetinde, beyanında bulunmuyorlar. En azından bir araya geliyorlar diyorlar ki, var olanı daha kötü yapmayacağız, daha iyi nasıl yapılabilir' diye bir konuşuyorlar. Daha iyi yapılabilmesi için gerçekten menfaatlerin birleşmesi gerekiyor. Çıkarların birleşmesi gerekiyor." Nükleer meselede bir şey yapılıp yapılamayacağına ilişkin bir üst ilke koyduklarına işaret eden Fidan, "Dolayısıyla nükleer silahlar konusunda ortaya koydukları bir dil var." dedi. Fidan, geçmişte de bu şekilde görüşmelerin olduğunu hatırlatarak, "Bu bir yere gider mi? Buradan bir girişim çıkar mı? Onu görmek lazım ama benim şahsi analizim, bunu tabii ben devletin resmi görüşü olarak söylemiyorum. Şahsi analizim, buradan çok ileri bir hamle çıkmayabilir. Obama döneminde yine böyle 4-5 tane küresel toplantı yapılmıştı. Bizler de katılmıştık, nükleer enerjiyi ve nükleer silahsızlanmayı merkeze alan. Ama bu dönemde öyle bir şey yapılabilir mi bilmiyorum. Pek de öngörmüyorum açıkçası." değerlendirmesinde bulundu. Görüşmede, dünya ticaretiyle ilgili konuların da ciddi şekilde tartışıldığını aktaran Fidan, "Uluslararası Ceza Mahkemesinin bir noktada 'yetki aşımı yapıyor, görev alanının dışına çıkıyor' gibi hafif ve ağır eleştirilere o masada tabi tutulması şunu ifade ediyor, 'biz uluslararası aktörlerin irili ufaklı ortaya koyduğu bir adalet sisteminden daha fazla, bizim üçümüzün haklı ve haksız kavramı üzerinden biraz daha yol almayı tercih ediyoruz' gibi bir yaklaşım var." ifadelerini kullandı. Fidan, toplantıya katılan meslektaşlarından alınan bilgilere göre çok fazla detaylı bir konunun tartışılmadığını aktararak, "Günün sonunda bu üç ülkenin bir araya gelip sorunları konuşması önemli. Dediğim gibi sorunlar çözülemese de daha kötüye gitmesini önleme açısından bu türden güçlerin, nükleer güçlerin bir araya gelip belli konuları konuşması, müzakere etmesi, göz göze bakması fevkalade önemli." dedi. Görüşmenin "Yalta Konferansı"na benzetilmesinin abartılı olup olmadığına yönelik soruya yanıt veren Fidan, "Çok abartılı bence." dedi. ABD'deki Kongre seçimlerinin sonuçları, İsrail'deki seçimler ve Hürmüz Boğazı'ndaki duruma dair gelişmelere ilişkin Fidan, Hürmüz Boğazı'yla ilgili devam eden bir süreç olduğunu ancak belli bir tıkanıklık içerisinde denilebileceğini belirterek, taraflar arasında gidip gelen mesajlar ve belli taleplerin olduğunu söyledi. ABD-İRAN ANLAŞMASI KÜRESEL FİNANSAL KRİZLERİN GERİLETİLMESİ İÇİN ÖNEMLİ Fidan, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile konuştuklarını ve çabaların devam ettiğini dile getirerek, "İnşallah başarıya ulaşır. Biz de elimizden geleni yapıyoruz. Bir Amerika-İran anlaşması, sadece Hürmüz Boğazı'nın açılması için önemli değil. Aslında küresel finansal krizlerin biraz daha geriletilmesi manasında önemli." ifadesini kullandı. Ekonomik açıdan birçok ülkede inanılmaz derecede zorluklar olduğunu kaydeden Fidan, "Bu savaşın, çözümsüzlüğün getirdiği ekonomik yük her geçen gün giderek zorlaşıyor birçok ülke için. Çok yıkıcı etkileri olmaya doğru gidiyor. Bu tabii siyasi açıdan sorunlu bir konu. Dediğim gibi herkes bunu çözmek için bir taraftan da uğraşı ortaya koyuyor." diye konuştu. Fidan, ABD ve İsrail'deki seçim süreçlerine dair şunları söyledi: "Burada aslında İsrail'in merkezde bir rol oynadığını görüyoruz, daha doğrusu Netanyahu politikalarının, hem İsrail'deki sonuç hem de Amerika'daki sonuç için. Normalde Amerikan sağının Trump'la beraber ortaya koyduğu yeni projelerde, içeride özellikle göçmenler konusunda birtakım sorun alanları ortaya çıkartmakla beraber, 'Amerika'nın çıkarlarını koruyorum' iddiası altında birçok konu aslında halk nezdinde yönetilebilir gözüküyordu. Ne zaman ki başka bir ülke adına vekil unsurmuş gibi siz bir savaşa girdiğiniz zaman, o zaman siz iddianızın en güçlü olduğu yerden sorgulanıyorsunuz. 'America first mü İsrail first mü?'" ABD'nin dış politikasındaki yaklaşımının uzun yıllardır Cumhuriyetçiler ya da Demokratlar fark etmeksizin aynı olduğunu hatırlatan Fidan, şunları kaydetti: "Şimdi gelen ekip, Demokratlardan özellikle seçilip yeni gelen ekip, Demokratların eski bakış açısını da reddeden ekip. Savaşları reddediyor. Orta Doğu'daki, Gazze soykırımını çok anlamış ve içselleştirmiş durumdalar. Buradaki ilkesizliğin ortaya koyduğu ahlaki sorunları, moral sorunları çok ciddi şekilde görüyor. Amerikan sağının, yönetimin özellikle Amerika'yı merkeze almayan Orta Doğu politikalarından dolayı çok ciddi eleştirileri var. Bu tabii Netanyahu politikalarının etki ettiği, elinin değdiği herkesi kendiyle beraber aşağıya çekti. Bu normaldi, bu görülebilirdi." Fidan, o politikaların hep Gazze'deki ve Orta Doğu'daki insanlara bedel ödettiğini, soykırıma ve halihazırda hala insani yardımlar ulaşmadığı için insanların çektiği sıkıntılara şahit olduklarını aktararak, "Buna doğrudan veya dolaylı görev alan, yardım eden kim, hangi aktör varsa hepsinin ya siyasi bedel ya da başka türden bir bedel ödediğini ve ödemeye de devam edeceğini de görüyoruz. Gazze'deki şehitlerin kanı, o anda o soykırımı belki durduramayacak ama dünyada bu kan çok şey değiştirecek. Biz, o değişikliklerin olduğunu görüyoruz." ifadelerini kullandı. ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilere değinen Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Trump arasında liderler diplomasisine örnek olabilecek çok ciddi bir ilişki bulunduğunu belirterek, kamuoyunun gündemine gelen ve gelmeyen birçok konunun yönetildiğini, bazı sorunların çözüme kavuşturulduğunu dile getirdi. Fidan, özellikle ABD'nin Suriye ve Irak'tan çekilmesinin Türkiye'nin "terörsüz bölge projesi" açısından hayati derecede merkezde olan bir konu olduğunu vurgulayarak, Suriye'deki istikrarın gündeme getirilmesi ve devam ettirilmesinin hem Türkiye'nin güvenliği hem de bölgesel istikrar açısından inanılmaz derecede olumlu olduğunu söyledi. Irak'ta da Başbakan Ali ez-Zeydi'nin politikalarına destek verdiklerini ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştüğünü hatırlatan Fidan, "Irak'ın milli bütünlüğü, beraberliği, güvenliği, istikrarı, gelişmesi, insan hakları bizim çok önem verdiğimiz bir husus. Bunu desteklemeye devam edeceğiz ve Ali Zeydi'nin de bu konudaki projelerini destekliyoruz." dedi. Fidan, bu konuda da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump ile yakın bir çalışma içinde olduğuna işaret ederek, Kafkasya'daki konular, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda ateşkesin sağlanması meselesi, Afrika Boynuzu'nda yaşananlar gibi önemli konular olduğunu dile getirdi. "(ABD'DE) YASALAŞTIRILMIŞ KONULARDA İDARENİN YETKİSİ YOK, HAREKET TARZI ÇOK SINIRLI" İkili ticaret hacminin ilerletilmesi ve savunma sanayindeki engellerin kaldırılması konusuna dair Fidan, "Bizim idarenin yetkisine dayanan birtakım geciktirmeler vardı. Şimdi onların kalktığını görüyoruz, bazı mühimmat alımlarında çok uzun zamandır verilmeyen konuların. Ama yasalaştırılmış konularda idarenin biliyorsunuz yetkisi yok, hareket tarzı çok sınırlı." dedi. Fidan, kanuna dair konuların birtakım uygulama maddeleri olduğunu ve oradaki konularda engelleri aşmaya çalıştıklarını kaydederek, "Aslında siyasi irade kondu, 1,5 yıldır kondu. Sayın Trump, Sayın Erdoğan bir araya geldiklerinde 'bu konu bitmeli, kapanmalı, çıkmalı gündemimizden' (dedi). Kimse bir anlam veremiyor." ifadelerini kullandı. Bu politikanın ABD'nin işine yaramadığına dikkati çeken Fidan, "Bu, Türkiye'yi Amerika'nın savunma işbirliğinden çıkarıp, Türkiye'nin bulunduğu bölgede kendisine çıkar sağlamak isteyen networklerin, tahmin edilebilecek networkler, Amerika'daki çalışmalarının sonucunda ortaya konan bir şey. Yoksa Rus savunma sistemini alan bir ton ülke var. Amerika bunun hangisine CAATSA koydu?" diye konuştu. Fidan, Türkiye'nin bölgesinde ortaya koyduğu duruş, irade, prensip ve savunduğu değerlerin başta İsrail olmak üzere bölgedeki belli başlı güçlerin hoşuna giden bir husus olmadığının altını çizerek, "Amerika nezdinde çok büyük lobi yapıyor. Bu biraz lobi savaşlarına dönmüş durumda." dedi. İSRAİL VE YUNANİSTAN LOBİSİ, ABD'DE YEREL SİYASETE ETKİ EDİYOR "ABD mi önce İsrail mi" kavgasına işaret eden Fidan, "Amerikan siyasetinde biliyorsunuz lobiler önemli. İşte İsrail lobisi, Yunan lobisi bunlar devreye giriyorlar ve birtakım çalışmalarda bulunuyorlar. Yerel siyasete etki ediyorlar. Yönetim nezdinde bu konuda bir irade var. İnşallah aşacağız bu konuyu. Bu konuda hani biraz sistemik ve disiplinli gitmek gerekiyor. Elimizden geleni yapıyoruz bu konuda." ifadelerini kullandı. Türkiye'nin bölgesel ve uluslararası platformlara katılımına ve görüşmelerine ilişkin Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ortaya koyduğu dış politika vizyonuna atıfta bulunarak, "Biz bölgemiz için gerçekten sorun çözecek, kurmuş olmak için değil, fonksiyonel olması için işe yarayacak ve daha önce denenmemiş yöntemleri denemekte çok şükür, gerçekten iyi bir performans ortaya koyduğumuzu düşünüyorum." dedi. Fidan, Mekke Savunma İttifakı, Bölgesel 4'lü, Gazze 8'li grubu gibi yapıların daha önce olmadığına dikkati çekerek, bu ülkelerin artık işbirliği yoluyla az ya da çok yol katedilebildiğini gördüklerini söyledi. Türkiye'nin birçok stratejik havzada bulunduğuna işaret eden Fidan, bütün bu bölgelerin de dinamik coğrafyalar ve birtakım krizlerin çıkmasına müsait alanlar olduğunu belirtti. Fidan, her birine yönelik stratejik vizyon ve mekanizma geliştirilmesi gerektiğini dile getirerek, bölgesel sorunlara sahip çıkmak için kapasitesi bulunan Türkiye'nin krizler ortaya çıkmadan öngörüp gerekli mekanizmaları kullanmak için çalıştığına vurgu yaptı. TÜRKİYE'NİN GÜCÜNÜ BARIŞ SAĞLAMAK İÇİN KULLANMASI ONU ARANAN BİR AKTÖR YAPIYOR Bölgedeki krizler büyümeden neler yapılabileceğine dair çalıştıklarına işaret eden Fidan, "Türkiye'nin sahip olduğu gücü ve etkiyi sürekli barışı, istikrarı ve refahı tesis etmede kullanan bir aktör olması aslında gerçekten onu sürekli aranan bir aktör haline getiriyor." dedi. Fidan, Türkiye'nin ürettiği dış politika kavramlarının ve terimlerinin başka coğrafyalarda kullanıldığının altını çizerek, "Bölgesel sahiplenme, kendi sorunlarımıza kendimiz çözüm getirmeliyiz cümlelerini işte şimdi Avrupalı liderlerin de, onların da kullanmaya başladığını görüyoruz." dedi. Türkiye'nin kabiliyetine ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın uzun yıllara dayalı liderliğine işaret eden Fidan, AK Parti hükümetlerinin art arda iktidarda olmasının kadroların devamlılığını getirdiğini ve bunun çok önemli olduğunu söyledi. Fidan, kendisinin bölgedeki aktörlerle çeşitli görevlerde 20 yıldır tanıştığına vurgu yaparak, bunun getirdiği çok ciddi bir avantaj olduğunu kaydetti. Türkiye gibi bir ülkede bu kadar uzun erimli bir iktidarın olmasının sadece Türkiye için değil bölge için de büyük bir rahmet olduğunu ifade eden Fidan, ortakların iyi olduğunu ancak yönetilmesi gereken sorunlar da bulunduğunu dile getirdi. Fidan, bunun farklı kültürleri, tarzları ve mekanizmaları anlamayla ilgili bakış açısına sahip olmayı gerektirdiğini aktararak, "Meydan okumalar yüksek ama çok şükür şu ana kadar ne bölgedeki ne küredeki yaşamsal krizleri büyük ölçüde biz ülkemize yansıtmadık. Tam tersine daha ön alıcı oynayarak elimizden geleni yaptık. Yapmaya da devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu. Bakan Fidan, Mekke İttifakı ile ilgili kurumsallaşma çalışmalarının devam ettiğini, ittifak içinde ana kararların alındığını ve ana mekanizmaların kurulduğunu belirterek, hem askeri karargahın hem de sekretarya kararlarının alındığını hatırlattı. Mekke İttifakı'nın önündeki bir sınamanın da Yemen'deki olaylar olduğunu vurgulayan Fidan, Yemen'deki sorunun Suudi Arabistan'ın güvenliğini tehdit etmesi ve bu tehdidin durmamasının Türkiye içindeki siyasetin de gündemi olduğunu söyledi. Fidan, 19 Kasım'da TBMM'deki Plan ve Bütçe Komisyonunda yaklaşık 55 milletvekilinin söz aldığını ve muhalefet partilerinden çok sayıda soru ve eleştiri geldiğini aktararak, şu ifadeleri kullandı: "Bunların bir kısmı gerçekten çok dikkate alınması gereken, cevabı olmayan şeyler değil. Ben orada da söylüyordum, bunun aslında çok rahat ortamlarda tanıtılması gereken bir konu (olduğunu) ama sonuçta Türkiye'deki sistem gereği, bütçedeki yaptığınız konuşmalar esas itibarıyla bütün dünyaya deklare ediliyor, orada kalmıyor. Dolayısıyla devletin kendi işleyişini, hangi hareketi hangi amaçla, neyi niye yaptığını jeostratejik konularda bu kadar dünyaya deklare edecek durumda değiliz." Geçmişte Osmanlı Devleti'nin sınırları içerisinde bulunan topraklarda verilen mücadelelerle bugün başka ülkelerde yürütülebilecek askeri faaliyetlerin birbirinden farklı değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü: "(Yemen çölü) dediğiniz yer, o zamanki haliyle bugünkü Türkiye sınırları içerisinde kalan herhangi bir yerden farklı bir yer değil. Orası senin sınırın, orası senin toprağın, orası senin namusun kaybedene kadar. Ölmen gerekiyorsa öleceksin. Şimdi o örneği bugüne taşımak olmaz. Kendi vatanındır, kendi bayrağının olduğu yerdir. Osmanlı yönetiminin altında bir sınırı olan bir yer sonra kaybetmişsin. Şimdi bugünün de yani başka bir ülkede gidip savaşıp şehit olmak meselesi gündeme getirildiği zaman, şimdi Yemen kendisi bir ulus devlet onun üstünde kuzeyinde Suudi Arabistan var. Onun üstünde Ürdün var, Suriye var bize gelene kadar 4-5 tane ülke var. Şimdi biz bir güvenlik ittifakı kurmuşuz, bu güvenlik ittifakı içerisinde sorumluluklarımız, yapmamız gereken şeyler var ve bu güvenlik ittifakı için biz hep söylüyoruz yani bölgenin en önemli aracı ve bu güvenlik ittifakı kurulurken birilerine karşı olmak için kurulmuyor. İttifaka üye olan ülkeler birbirlerine karşı güven veriyorlar." MEKKE İTTİFAKI'NIN EN ÖNEMLİ AYAKLARINDAN BİRİ SAVUNMA SANAYİSİ ALANINDAKİ İŞBİRLİĞİ Fidan, bölgedeki birçok sıkıntının bölgede kalıcı bir ittifaklar sisteminin olmamasından kaynaklandığını belirterek, bunun sebeplerinden birinin bölgedeki ulus devletlerin geç oluşması olduğunu vurguladı. Orta Doğu'daki ulus devletlerin çok genç olduğuna işaret eden Fidan, oradaki güç dengelerinin, sermayelerin ve özellikle Körfez'deki ilişkilerin oturmasının bayağı bir zaman aldığına dikkati çekti. Fidan, Türkiye'nin çok uzun zamandır Suudi Arabistan'a savunma sanayi ürünleri sattığını hatırlatarak, "Mekke İttifakı'nın en önemli ayaklarından biri de savunma sanayisi alanında yapacağımız işbirliği. Çünkü biz şunun sıkıntısını çok çektik. Diyelim Amerika çok savaşa girmiş bir ülke, geliştirdiği yetenekler var ve biz terörle mücadele ederken bundan 15 sene önce bazı yeteneklere ihtiyacımız vardı, satın alamazdınız. Paranız var, almak istiyorsunuz. Terör 10 sene içinde biteceğine, 2 sene içinde bitecek, adam satmıyor." diye konuştu. Türkiye'nin kendi savaşlarını verirken, kendi teknolojisini ve kabiliyetlerini de geliştirdiğine dikkati çeken Fidan, bu imkanların hangi ülkelerle paylaşılacağının yalnızca ekonomik değil, stratejik bir tercih olduğunu vurguladı. Fidan, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin yanı sıra ilerleyen süreçte diğer bölge ülkelerinin de katılımıyla geliştirilecek ekonomik işbirliğinin önemine işaret ederek, "Bizim şu andaki politikamız Suudi Arabistan'ın savunmasına yönelik, Yemen'in içerisinde asker bulundurmayla ilgili bir alınmış karar yok. Ama Suudi Arabistan'ı savunmada gereken destek veriliyor." değerlendirmesinde bulundu. "KONU SAVAŞMAYA GELİNCE BİLDİĞİMİZ BİR YERDEN SORU ÇIKAR" NATO'nun 5. maddesinin ittifak tarihinde çok sınırlı sayıda kullanıldığına dikkati çeken Fidan, "Afganistan'a giderken, 'Afganistan dağlarında Amerikalı askerler gibi ölecek' diye bir eleştiri duydunuz mu burada? Şimdi niye böyle bir konu var yani olmayan bir konu için? NATO'da olduğu zaman bir sıkıntı yok da, Mekke Savunma İttifakı'nda, gidilen yer de Müslüman yerken (neden var)?" diye konuştu. Fidan, savunma ittifakı kapsamında 5. maddenin devreye girmesi ve topyekun savaş durumunun ortaya çıkması için tehdit değerlendirmesi, ortak istihbarat faaliyetleri ve savunma planlaması gibi birçok aşamadan geçilmesi gerektiğini belirterek, "Suudi Arabistan şu anda Yemen konusunda 30'a yakın ülkeyle işbirliği yapıyor. Bizden çok daha ileride, bu konuda önceden işbirliğine başlamış ülkeler var. Biliyorsunuz ABD, İngiltere, bazı Avrupa ülkeleri Yemen'deki hedefleri bilmiyorum kaç defa bombaladılar. Defalarca bombaladılar Husilere ait hedefleri. Tekrar olay devam ediyor." ifadelerini kullandı. Suudi Arabistan'a yönelik füze saldırılarının geçmişte uluslararası toplumun yeterince dikkatini çekmediğini anımsatan Fidan, Husilerin Babülmendep Boğazı'ndaki deniz trafiğini hedef almasıyla Yemen meselesinin küresel ölçekte stratejik bir güvenlik sorununa dönüştüğünü ve bu gelişmelerin ardından uluslararası toplumun bölgeye ilgisinin arttığını kaydetti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in ve Türk istihbaratı ve diplomatlarının hangi konuyu nasıl değerlendireceğini bildiğini dile getiren Fidan, "Bir de hani biz artık savaş nedir bilen bir milletiz. Herhalde savaş bizim işimiz. Çok savaştık. Allah uzak tutsun savaştan ama konu savaşmaya gelince bildiğimiz bir yerden soru çıkar. Merak etmeyin." şeklinde konuştu. Fidan, savunma ittifakı kapsamında Türkiye'nin herhangi bir askeri operasyona katılımının otomatik olarak gerçekleşmesi için teknik ve hukuki süreçlerin işletilmesi gerektiğini anlattı. Yurt dışına asker gönderilmesi ve askeri görevlerin yürütülmesi için TBMM kararı gerektiğini kaydeden Fidan, Türkiye'nin Suriye, Irak, Somali ve Lübnan'daki askeri varlığı ile uluslararası sulardaki görevleri için de Meclisten tezkere çıkarıldığını hatırlattı. R4+E4 İKİNCİ TOPLANTISI BERLİN'DE YAPILACAK Fidan, bölgesel sorunların çözümünde geleneksel diplomatik yöntemlerin masaları anlamsız kıldığını ve boş yere formalite yarattığını belirterek, ülkelerin resmi müzakere süreçleri dışında da bağlayıcı olmayan, açık ve samimi görüşmeler yapabileceği platformlara ihtiyaç duyulduğunu söyledi. R4 platformunun, Gazze'deki soykırımı durdurmak amacıyla Türkiye'nin öncülüğünde İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Arap Birliği bünyesinde oluşturulan 8'li grubun çalışmalarından doğduğunu aktaran Fidan, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bizim gibi ülkeler, Filistin meselesine tepki gösteren ülkeler olmuştur ama konu, Araplar üzerinden taşınmıştır. Ben İslam İşbirliği Teşkilatı'nda dedim, bu mesele Araplara bırakılacak kadar küçük bir mesele değil. Gerçekten Araplara da haksızlık yapılıyor burada. Eğer bütün İslam dünyasını ilgilendiriyorsa, İslam dünyasının bütün vicdanını harekete geçiriyorsa herkes kardeşim elini taşın altına koymak zorunda. Yani buradan benim tepki göstermem yetmiyor. Diplomatik olarak angaje olmamız gerekiyor." Fidan, bu işbirliğinin hem yeni diplomatik usulleri geliştirmede hem de İsrail'i köşeye sıkıştırmada ne kadar işe yaradığının görüldüğünü ve Mekke İttifakı ile Bölge Vizyon Belgesi gibi somut girişimlere zemin hazırladığını ifade etti. İran'ın nükleer programına ilişkin meselelerin ABD ve Birleşmiş Milletler (BM) çerçevesinde ele alınabileceğini aktaran Fidan, İran'la ilgili diğer bölgesel sorunların doğrudan bölge ülkelerince görüşülmesi gerektiğini bildirdi. Fidan, bölgesel sorunların çözümünün geçmişte hegemon güçlere bırakıldığını ancak bölge ülkelerinin kendi sorunlarına çözüm üretme iradesi geliştirmesinin önem taşıdığını belirterek, Avrupa ülkelerinin de benzer bir arayış içerisinde olduğuna işaret etti. ABD'nin Avrupa güvenliğindeki rolünü azaltmasıyla Avrupa'nın kendi güvenliğini nasıl sağlayacağı sorusuyla karşı karşıya kaldığını söyleyen Fidan, 5 yıldır devam eden ve çok fazla can kaybına neden olan Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Avrupa açısından ciddi bir güvenlik sınaması oluşturduğunu vurguladı. Fidan, iki bölgedeki krizlerin karşılıklı etkileşiminin ortaya çıkan maliyetleri giderek artırdığını, bu nedenle farklı coğrafyalardaki sorunların yalnızca kendi bölgesel platformlarında değil, ortak mekanizmalar aracılığıyla da ele alınması gerektiğini kaydetti. Bu anlayışla Avrupa Dörtlüsü ile bölgesel dörtlüyü İstanbul'da bir araya getirdiklerini anlatan Fidan, "İkinci toplantıyı gelecek ay inşallah Berlin'de yapacağız, Almanya'da, planlanan o. Eğer her şey yolunda giderse." dedi. Fidan, R4-E4 formatındaki görüşmelerin bağlayıcı olmayan, açık ve serbest tartışmalara dayandığını aktararak, "Gerçekten her ülke aslında sahip olduğu siyasal hassasiyete göre belli konuları çok net olarak söyleyebiliyor. Bazılarını söyleyemiyor ama masa etrafında toplandığımız zaman herkesin aynı olduğunu görüyoruz." değerlendirmesinde bulundu. G20 Liderler Zirvesi öncesinde her yıl dışişleri bakanlarının ve maliye bakanlarının katıldığı iki ayrı toplantı düzenlendiğini anlatan Fidan, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Dışişleri bakanlarına (toplantısına) biz gittiğimizde Atlanta'ya orada 3 tane husus vardı. Birincisi; enerji güvenliği, ikincisi; bu bağlantısallık, bu kapatılan boğazlar vesaire ve bunların sıkıntıları. Üçüncüsü; coğrafi krizler. Şimdi bu bağlantısallığı esas alan Hürmüz Boğazı, İstanbul Boğazları, Cebelitarık, Malakka, Panama Kanalı gibi yerlerde bir evrensel deklarasyon yapalım, hepimiz imza atalım ve bu bağlayıcı kural olsun diye bir teklif getirdik. Çalışalım burada, diyelim ki 'dünyadaki şartlar, savaşlar ne olursa olsun şu geçiş noktaları hiçbir şekilde ticari şeye kapatılamaz' gibi bir girişimde bulunabilir." Fidan, R4-E4 platformundaki görüşmelerin yalnızca mevcut sorunlara yönelik ortak yaklaşımlar geliştirmekle sınırlı olmadığını dile getirerek, bu mekanizmanın ilerleyen süreçte ülkeler arasında yeni işbirliği alanları, farklı görev paylaşımları ve ortak hareket biçimleri ortaya çıkarabileceğini söyledi. "GAZZE MESELESİ UNUTTURMADIĞIMIZ VE UNUTTURMAYACAĞIMIZ BİR KONU" Gazze'de yaşanan insani krizin son dönemde meydana gelen sel felaketiyle daha da ağırlaştığını belirten Fidan, "Şimdi biliyorsunuz; yani barış anlaşmasının belli maddeleri hayata girip bu soykırımın aktif hali durup, böyle artık belli hedef alıcı ölmeler devam ediyor. Ama içeriye istenen miktarda olmasa da belli miktarda gıda giriyor. Yani gıda, en azından giriyor ama gıda tek başına yetmiyor." dedi. Fidan, Gazze'de barınma ihtiyacının da karşılanması gerektiğini vurgulayarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimatıyla Türkiye'de depremde kullanılan konteynerlerin bölgeye gönderilmesi için AFAD, Kızılay ve diplomatların yoğun çaba gösterdiğini anlattı. Konteynerlerin metalden yapılması ve Hamas tarafından silah yapımında kullanılabileceği gerekçesiyle İsrail'in girişlerine izin vermediğine dikkati çeken Fidan, beton, demir ve çelik gibi inşaat malzemelerine yönelik kısıtlamaların da Gazze'deki konutların onarılmasını ve yeni barınma alanlarının oluşturulmasını engellemesi nedeniyle Gazzelilerin bez çadırlarda yaşamını sürdürmek zorunda kaldığını dile getirdi. Fidan, sel, fırtına ve soğuk hava koşullarının mevcut insani krizi daha da derinleştirdiğini kaydetti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun seçimler öncesinde söz konusu kısıtlamaları gevşetmesinin beklenmediğini belirten Fidan, seçimlerin ardından Gazze'ye yönelik insani yardım ve yeniden imar süreçlerinde yeniden hareketlilik yaşanabileceğini düşündüğünü ifade etti. Fidan, İran, ABD ve Körfez'de yaşanan krizlerin Suudi Arabistan, Ürdün, Katar ve Mısır gibi Gazze konusunda diplomatik girişimlerde bulunan ülkelerin kendi sorunlarına yoğunlaşmasına neden olduğunu ifade ederek, "Biz Türkiye olarak sürekli gündemde tutuyoruz. Bunda bir sıkıntımız yok. Her konuşmamızda, her girişimimizde, her platformda nerede olursa olsun Gazze meselesi unutturmadığımız ve unutturmayacağımız bir konu." dedi. Suriye'de istikrarlaşma sürecinin nasıl gittiğinin sorulması üzerine Fidan, "Suriye'de çok şükür gerçekten istikrarlı, emin adımlarla giden ama biraz zaman zaman yavaş giden bir süreç var. Yıkım çünkü çok büyüktü." ifadesini kullandı. Fidan, Suriye'de kurumların ve sistemlerin de yok edildiğini belirterek, umudun tekrar yaşatılmasının zaman aldığını ve ekonominin toparlanması için Suriye nüfusunun ülkeye dönmesinin önemli olduğunu dile getirdi. Suriye'deki toparlanma için uluslararası yaptırımların kalkmasının önemine işaret eden Fidan, "Suriye hükümeti ve liderliği, uluslararası aralarında sorumluluk sahibi bir davranış ortaya koyuyor." dedi. Fidan, Suriye'nin bölgede sıkıntı, terör veya saldırganlık üretmeme yönündeki politikalarının tamamıyla Türkiye ile örtüştüğüne dikkati çekerek, "İçeride meydan okumalar vardı. SDG meselesi vardı. SDG Türkiye'de yürütülen sürecin de bir parçası ve hem Türkiye'deki sürece bakan bir yönü vardı hem de Suriye'de yürütülen sürece bakan bir yönü vardı ve bu iki yönü de olumlu yönde etkileyecek bir sona doğru evrildi." değerlendirmesini yaptı. "İSRAİL, PARÇALANMIŞLIKLAR İÇERİSİNDE KOMŞULAR GÖRMEK İSTİYOR" "Sorun, İsrail'in bölgedeki temel niyetini Suriye'de de uygulama sorunu. Nedir? (İsrail) Güçlü komşular görmek istemiyor. Sorunlar içerisinde, parçalanmışlıklar içerisinde komşular görmek istiyor." ifadelerini kullanan Fidan, bölgedeki çatışmaların ve sıkıntıların Suriye'deki iyileşme sürecinin uzamasına da etkisi olduğunu vurguladı. Bakan Fidan, "(ABD Başkanı Donald) Trump ilk iktidara geldiğinde gerçekten sordu kaç defa, burada bizim durmamızın bize katkısı ne diye? PKK'yı ben burada niye destekliyorum? Bana birisi bunu izah etsin. Burada niye asker tutuyorum, niye para harcıyorum? Adam talimat vermesine rağmen ilk döneminde olmadı." diye konuştu. Fidan, İsrail'in bölgede ABD gücünü "buldozer" olarak kullandığını belirterek, "Bölgede İsrail, kendi hedefine ulaşmak için Amerikan gücünü bir buldozer olarak kullandı uzun yıllar boyu. Bunu da belli krizlerin, belli örgütlerin, varlıkların arkasına falan gizledi. Öyle gitti ama bundan sonra bunu bütün bölge biliyor artık." değerlendirmesini yaptı. KARADENİZ'DE TİCARİ GEMİLERE SALDIRILAR Fidan, Karadeniz'de devam eden savaşın ticari gemileri de etkilediğini belirterek, savaşın şiddetinin ve kapsamının giderek arttığını söyledi. Karadeniz'de Ulaştırma Bakanlığının yayımladığı uyarılar bulunduğunu anımsatan Fidan, Türkiye'nin belirlediği siyasi çerçeve ve alarm düzeyine paralel olarak Deniz Kuvvetleri Komutanlığının da bölgenin çatışma sahası olduğuna ilişkin uyarılarda bulunduğunu ifade etti. Vatandaşların bulunduğu gemilere yönelik saldırılar konusunda çok yönlü çalışma yürütüldüğünü kaydeden Fidan, Rusya ve Ukrayna nezdinde, sahil güvenlik birimleri ile Ulaştırma Bakanlığının ilgili unsurlarının yoğun çalışma yürüttüğünü dile getirdi. Fidan, "Bizim tavsiyemiz; vatandaşlarımızın bulunduğu gemilerin savaş bölgesine gitmemesi. Çünkü burada her gün vurulan gemiler var ve artık iki taraf da bu gemileri vuracağını deklare etmiş durumda." dedi. ARALIKTA TÜRKİYE-AFRİKA ORTAKLIK ZİRVESİ YAPILACAK Aralık ayında Libya'da düzenlenecek Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi'ne ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fidan, "Bu zirve çok önemli olacak." değerlendirmesinde bulundu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Libya Başbakanı Abdulhamid Dibeybe'yi kabul ettiğini ve bugün de Dibeybe ile görüştüklerini aktaran Fidan, "(Antalya'da) Çok verimli görüşmeler yaptık ve orada da gördük ki kendisi de heyecanla Cumhurbaşkanımızın Libya'ya gelmesini bekliyor." diye konuştu. Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Libya'ya uzun yıllar sonra ziyaret gerçekleştireceğini dile getirdi. Türkiye'nin Libya'daki rolüne değinen Fidan, Libya'da savaş sırasında Batı tarafının savunulmasında ve Milli Birlik Hükümeti'nin tamamen ortadan kalkmasının engellenmesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın temel aktör olduğunu vurguladı. Fidan, "(Libya'da) Hem de savaşta biz taraf tutarak savaştık ama barışı da hayata geçirmek için, bir daha savaş çıkmaması için çok ciddi bir nitelikli diplomasi ve taktikler bütünü ortaya koyduk." ifadelerini kullandı. Libya'nın doğusuyla ilişkilerin de güçlendirildiğini belirten Fidan, "Doğu ile ilişkimizi neredeyse Batı seviyesine getirdik. Güven ilişkimizi artırdık. Şimdi her iki tarafla olan ilişkiyi ülkeyi birleştirmek için kullanıyoruz." dedi. CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN LİBYA ZİYARETİ SEMBOLİK AÇIDAN ÖNEMLİ Fidan, "Şimdi bütün taraflar bunu biliyor. Cumhurbaşkanımızın oraya gelişi sembolizm açısından fevkalade önemli." değerlendirmesinde bulunarak, Libya halkı ve hükümetinin bunu beklediğini söyledi. Türkiye'nin Libya merkezli Afrika Birliği-Türkiye Zirvesi düzenlemesinin önemine dikkati çeken Fidan, "Afrika'ya yönelik topyekün strateji inşa edebilen çok az sayıda ülke vardır." dedi. Fidan, Türkiye'nin son yıllarda Afrika ülkeleriyle savunma alanındaki işbirliğini geliştirdiğine dikkati çekerek, "Son 4-5 yıldır bizden savunma işbirliği bekleyen ülkelere ilişkin de ciddi politikalarımız var. Burada bir kolonizasyon, dominasyon faaliyeti değil gerçekten işbirliği var." ifadelerini kullandı. SCHENGEN VİZESİ Schengen vizesinin önemli bir konu olduğunu belirten Fidan, 2025'te yaklaşık 1,2-1,3 milyon vatandaşın Schengen vizesine başvurduğunu söyledi. Fidan, Schengen başvurularında her 100 başvurudan 85-86'sının kabul edildiğini, 14-15'inin ise reddedildiğini kaydetti. Avrupa'da aşırı sağın göç politikaları üzerinden hükümetler üzerinde baskı oluşturduğunu dile getiren Fidan, bunun birçok ülkede vize politikalarının sıkılaştırılmasına yol açtığını, özellikle gençlerin ve öğrencilerin bu durumdan etkilendiğini ifade etti. Fidan, öğrenci hareketliliğine gelen kısıtlamalar olduğunu belirterek, "Özellikle belli kabulleri alan kardeşlerimizin daha geç vize aldığını gördükçe bunlara biz hem merkezden hem yerelden muazzam bir müdahalede bulunuyoruz. Kardeşlerimizin senesi yanmasın diye." değerlendirmesini yaptı. Vize serbestisi sürecine değinen Fidan, şunları kaydetti: "Vize serbestisinin hayata geçmesi için tamamlamamız gereken birkaç tane konu var. Meclis'ten geçirmemiz gerekiyor. Bunun yapılması için Cumhurbaşkanımız da talimat verdi. Kurumlar arası çalışmalar da Cevdet Bey'in (Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz) başkanlığında bitmiş durumda. Hazırladığımız taslaklar şimdi Avrupalılarla teknik düzeyde konuşuyor AB Başkanlığındaki arkadaşlarımız. Böyle yürüyen teknik süreçler de var." YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ Türkiye-Afrika Zirvesi hazırlıklarının sürdüğünü belirten Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın G20 Zirvesi kapsamında Miami'ye gideceğini, zirve kapsamında gerçekleştirilecek ikili görüşmelerin de büyük önem taşıdığını ifade etti. Fidan, NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı, Berlin'de düzenlenecek R4+E4 toplantısı ile planlama aşamasındaki çeşitli ikili ziyaretlerin gündeminde bulunduğunu söyledi. Yoğun tempoda nasıl kendini dinlendirdiğinin sorulması üzerine Fidan, zihinsel yoğunluğun ardından zihni başka bir alana yönlendirmenin önemli olduğunu belirterek, bunu iyi okumalar ya da nitelikli sohbetlerle sağlamaya çalıştığını söyledi. Bakan Fidan, bulabildiği her zamanı işe ayırdığını belirterek, ​​​​​​​ülkenin ve bölgenin huzur ile istikrarı için omuzlarındaki sorumluluğun daha da arttığını kaydetti.
Kaynak: Milliyet Son Dakika
Haberi Paylaş:
Haber bağlantısı kopyalandı!