KARARSIZ DEĞİL, PARTİSİZ!

İktidara oy vermek istemeyen ama muhalefete de güvenmeyen, siyasetçileri beğenen ama partilerini benimsemeyen yeni bir seçmen kitlesi büyüyor. Belki de Türkiye'de asıl siyasi kriz, seçmenin karar verememesi değil, kendisini temsil edecek bir parti bulamaması. Kendi adıma: Ahmet Şık'a oy vermek istiyorum ama İşçi Partisi'ne oy vermek istemiyorum. Erhan Usta'ya oy vermek istiyorum ama İYİ Parti'ye oy vermek istemiyorum. Kerim Rota'ya oy vermek istiyorum ama Yeni Parti'ye oy vermek istemiyorum. Yusuf Alemdar'a oy vermek istiyorum ama AK Parti'ye oy vermek istemiyorum. Bu cümleler ilk bakışta bir çelişki gibi görünebilir. Ama bu konuda yalnız olduğumu düşünmüyorum. Giderek yaygınlaştığını düşündüğüm yeni bir seçmen davranışını anlatıyor: Seçmen, bir siyasetçiyi partisinden ayrı değerlendirebiliyor. Bir kişiyi beğeniyor ama o kişinin temsil ettiği siyasi yapıyla özdeşleşmek istemiyor. Son dönemde çevremde de bu tür cümleleri daha sık duyuyorum. Kamuoyu araştırmalarında da dikkat çekici bir tablo var. Örneğin SONAR'ın kasım ayında yayımlanan araştırmasında kararsızlar, sandığa gitmeyeceğini söyleyenler, fikri veya cevabı olmayanlar ve geçersiz oy kullanacağını belirtenlerin toplamı yüzde 33,1'e ulaşıyor Bana kalırsa burada yalnızca bir kararsızlık değil, partilerden uzaklaşma eğilimi var. Belki de artık yeni bir kavramla karşı karşıyayız:  Partisiz seçmen. İktidara karşı olmak, muhalefetin yanında olmak değildir Türkiye'de siyaset uzun zamandır iki kutuplu bir siyaset tarzı var: İktidarı eleştirenin muhalefeti desteklemesi, muhalefeti eleştirenin de iktidara hizmet etmesi bekleniyor. Muhalefetin büyük yanılgılarından biri de burada başlıyor. İktidardan rahatsız olan herkesin kendiliğinden kendi seçmeni olacağını varsayıyor. Oysa seçmen yalnızca iktidarı değiştirmek istemiyor; yerine gelecek olanın da nasıl bir siyaset yapacağını bilmek istiyor. Muhalefeti eleştirmek neden bu kadar zor? 2023 seçimlerini hatırlayalım. Erdoğan'ın iktidardan uzaklaşmasını isteyen çok sayıda seçmen, Kemal Kılıçdaroğlu'na stratejik bir tercihle oy verdi. Bu seçmenlerin bir bölümü adaylığı, kampanyayı ve muhalefetin siyaset tarzını eleştiriyordu. Ancak seçim öncesinde bu eleştirilerin önemli bir kısmı, "Şimdi sırası değil, önce Erdoğan'ı gönderelim" denilerek bastırıldı. Sonuç? Hepimiz biliyoruz sonrasını! Sırbistan örneği: Partilerden bağımsız siyaset mümkün mü? Sırbistan'da 2024 yılında Novi Sad tren istasyonunun çatısının çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan öğrenci hareketi, geleneksel muhalefet partilerinden bağımsız bir siyasal örgütlenme geliştirdi. Hareket, zamanla kendi adaylarını belirlediği bir listeyle seçim siyasetine de yöneldi. Bu süreç, ülkedeki alışılmış siyasi ayrımların dışında bir arayışın mümkün olabileceğini gösterdi. Elbette Sırbistan'ın toplumsal ve siyasi koşulları Türkiye'den farklı. Oradaki deneyimin Türkiye'de aynen yaşanacağını söylemek mümkün değil. Fakat önemli bir noktaya işaret ediyor: Toplumun siyasal talepleri her zaman mevcut partilerin sınırları içinde kalmak zorunda değil. Bu seçmen sandıkta ne yapacak? Asıl soru burada. Partilerden uzaklaşan bu seçmen kitlesi seçim günü nasıl davranacak? Bir bölümü sandığa gitmeyebilir. Bir bölümü son anda stratejik oy kullanabilir. İktidarı değiştirmek için güvenmediği bir muhalefet partisine oy verebilir. Başka bir bölümü ise muhalefeti yetersiz bulduğu için iktidara yönelebilir. Bazıları da kendisine daha yakın bulduğu küçük bir partiyi tercih edebilir. Öyle olur mu? Siyasi partiler hâlâ seçmeni eski alışkanlıklarıyla tanımlıyor. Kendi seçmenini kemik seçmen, karşı tarafın seçmenini kazanılması gereken kitle olarak görüyor. Oysa arada, hiçbir partiye kendisini ait hissetmeyen, farklı siyasi görüşlerden insanları ve politikaları ayrı ayrı değerlendiren geniş bir alan oluşuyor ve sayıları giderek artıyor. Bu insanların beklentisi yalnızca yeni bir lider veya yeni bir parti değil. Daha fazla katılım, daha fazla şeffaflık, daha fazla hesap verebilirlik ve eleştiriye açık bir siyaset anlayışı. Türkiye'de büyüyen yeni siyasi sorun, seçmenin kime oy vereceğini bilememesi değil; oy verebileceği bir parti bulamaması. AK Parti iktidarını eleştirdiğimde karşımdaki hemen başlıyor Yeni Parti eleştirisine. Bana ne kardeşim Yeni Parti’den! Mevzumuz bu yani!..