Beyin 25 yaşa kadar gelişiyor! Uzman isim tehlikeye dikkat çekti

Çocuk ve gençleri dijital dünyanın risklerinden korumayı amaçlayan yeni sosyal medya düzenlemesi kapsamında 15 yaş sınırı gündemdeki yerini koruyor. Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sümeyye Derin, ergenlik döneminde beyin gelişiminin henüz tamamlanmamasının çocukları sosyal medyada karşılaşabilecekleri tehlikelere karşı daha savunmasız hale getirdiğini söyledi. İnsan beyninin gelişiminin 25 ila 30 yaşına kadar devam edebildiğini belirten Derin, özellikle mantıklı karar verme, dürtü kontrolü ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişiminde önemli rol oynayan prefrontal korteksin ergenlik döneminde henüz olgunlaşmadığına dikkat çekti. “25 YAŞA KADAR BEYNİMİZİN GELİŞİMİ DEVAM EDİYOR”Ergenlik döneminde duygusal tepkileri yöneten limbik sistemin daha aktif olduğunu belirten Doç. Dr. Sümeyye Derin, 15 yaşın beyin gelişimi açısından kritik bir dönem olduğunu ifade etti. Derin, konuyla ilgili şu açıklamalarda bulundu: "Özellikle beyin gelişimi açısından bu sürece bakmakta fayda var. Bizlerin çocukluktan itibaren 25 yaşa kadar beynimizin gelişimi devam ediyor. Hatta bazı kaynaklar bunun 30'a kadar sürdüğünü söylüyor. Bu nokta 15 yaşta henüz limbik sistem daha aktif, yani duygular, düşünme, sağlıklı karar verme sistem dediğimiz prefrontal korteksin gelişimi ise hala devam etme sürecinde. Bu noktada sağlıklı karar verme dürtüleri kontrol edebilme eleştirel düşünebilme gibi becerileri henüz prefrontal korteks henüz bu yaşta gelişmediği için maalesef yeterli düzeyde gerçekleştiremiyorlar." SOSYAL MEDYA DİKKAT VE ODAKLANMAYI ETKİLEYEBİLİYORSosyal medya platformlarında sürekli değişen ve hızlı tüketilen içeriklerin çocukların dikkat sürelerini olumsuz etkileyebileceğini belirten Derin, özellikle öğrenme çağındaki çocukların uzun süre odaklanma gerektiren faaliyetlerde zorlanabileceğini söyledi. Satranç oynamak, problem çözmek ve müzik aleti çalmayı öğrenmek gibi faaliyetlerin dikkat ve sabır gerektirdiğine işaret eden Derin, şunları kaydetti: "Burada özellikle sosyal medya içeriğine ve o ortama baktığımızda dikkatin yönlendirilmesi ve sürdürülmesi açısından bakarsak çok hızlı içerikler var. Bunlar dikkatin sürdürülmesi konusunda oldukça zorlayıcı ortam sunuyor. Bu noktada sosyal medyanın bu hızlı dikkat dağıtan ortamında, gündelik yaşam oradan çok farklı daha yavaş işleyen ve odaklanmayı gerektiren faaliyetler yapmak durumundayız. Özellikle 15 yaş ve öncesi için düşünürsek öğrenmeyi gerçekleştiriyor bu yaştaki çocuklar. İşte satranç öğrenmek, problem çözmek, enstrüman çalmayı öğrenmek. Bunların biri aslında odaklanmayı ve uzun süreli çabayı gerektiren bir durum. Bu noktada çocukların bu tür odaklanma ve uzun süreli çaba konusunda sosyal medyanın olumsuz etkilerinden maalesef dikkat ve odaklanma anlamında olumsuz etkilenebiliyor." EBEVEYNLERE KRİTİK UYARI: “ÇOCUKLARINIZI YARGILAMAYIN”Çocukların sosyal medya üzerinden taciz veya olumsuz bir durumla karşılaşmaları halinde ailelerin vereceği tepkinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Derin, ebeveynlerin suçlayıcı ve yargılayıcı davranışlardan kaçınması gerektiğini belirtti. Çocukların yaşadıkları olumsuzlukları aileleriyle paylaşabilecekleri güvenli bir ortam oluşturulmasının önemine dikkat çeken Derin, şöyle konuştu: "Eğer bir tacizle karşılaştıysa çocuk ve bunu ebeveyniyle paylaştıysa ebeveyni bu noktada 'Sen ne yaptın bakalım, ben sana o kadar söylemiştim. Dikkatli ol' diye gibi yargılayıcı ve eleştirel taraftan yaklaşırsa çocuk bir de orada hayal kırıklığına uğrayabilir ve kendini güvende hissetmeyebilir. Yani bu noktada özellikle ebeveynlerinin özellikle bundan bilgi sahibi olduğunda ekran görüntüsü görselini alması gerekirse hukuki yollara başvurulması, çocuğunu bu noktada bilgilendirmesi onun duygularını anlayan taraftan o korkusunu anlayan ve onunla iş birliği halinde olan sevgisini hala sunan tarafta olması oldukça önemli." ÇOCUKLARIN İLGİ ALANLARINA YÖNLENDİRİLMESİ GEREKİYORTeknolojiyle iç içe büyüyen çocukların sosyal medyayı yalnızca eğlence amacıyla kullanmadığını belirten Derin, dijital platformların aynı zamanda arkadaşlık kurma, iletişim ve gündemi takip etme gibi ihtiyaçlara da karşılık verdiğini ifade etti. Ebeveynlerin çocukların sosyal medya kullanımının arkasındaki ihtiyaçları anlaması gerektiğine dikkat çeken Derin, şu ifadeleri kullandı: "Şimdi burada ebeveynlerin bahsettiğim gibi sosyal medya çocuğun dünyasında nereye karşılık geliyor. Hangi psikolojik ihtiyaçlarını karşılıyor. Sosyal medya arkadaşlık ilişkisi kurduğumuz bir yer. Aynı zamanda eğlendiğimiz bir yer. Birçok içerik eğlendirici olabiliyor. Aynı zamanda belki de gündemi takip ettiğimiz bir yer. Bu noktada ebeveynler sosyal medyanın getirdiği sınırlamayla birlikte çocukların ilgi alanlarını, yeteneklerini yakından gözlemeleri bu noktada ilgi ve yetenek alanlarına göre faaliyetlere yönlendirmesi önem arz ediyor." 15 YAŞ SINIRI TARTIŞMALARI SÜRÜYORÇocukların sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırı tartışmaları devam ederken uzmanlar, dijital ortamlarda karşılaşılabilecek risklere karşı ailelerin bilinçlendirilmesinin önemine dikkat çekiyor. Doç. Dr. Sümeyye Derin'in açıklamaları da çocukların dijital güvenliğinin sağlanmasında yalnızca yaş sınırlarının değil, aile desteğinin ve çocukların sosyal gelişimlerinin de önemli olduğunu ortaya koyuyor.