🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
Gündem

Nehir boyunca birbirini gözeten beş kadim kalkan: Sakarya’nın savunma hattı

Kaynak / Yazar: RSS 18.11.2026 11:08 1,421 Okunma 5 Dk Okuma Süresi
Yazı Boyutu:
Nehir boyunca birbirini gözeten beş kadim kalkan: Sakarya’nın savunma hattı
Sakarya’nın tarihî mirasları arasında yer alan Harmantepe Kalesi, geçmişte bölgenin savunmasında önemli rol oynayan yapılardan biri olarak biliniyor. Ancak Sakarya Nehri çevresinde oluşturulan tarihî savunma düzeni tek bir kaleden oluşmuyordu. Nehir boyunca ve stratejik geçiş noktalarında konumlandırılan farklı kaleler, bölgenin geçmişteki askerî önemini günümüze taşıyor. Sanat tarihçisi Fahri Yıldırım’ın 2004 yılında yayımlanan Sakarya Kaleleri adlı çalışmasında, Sakarya Nehri’nin doğal bir sınır olarak kullanıldığı Bizans savunma düzeni ve bölgedeki kaleler ayrıntılı şekilde ele alınıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterinde de Harmantepe, Seyifler, Adliye, Paşalar ve Geyve Boğazı’ndaki Çoban kaleleri, Sakarya boyunca uzanan tarihî savunma yapıları arasında gösteriliyor. Sakarya Nehri’nin batı yakasında konumlanan Harmantepe, Seyifler ve Adliye kaleleri ile Geyve Boğazı’ndaki Çoban Kalesi, bu savunma hattının farklı noktalarını oluşturuyordu. Birbirini görebilecek konumlarda inşa edildikleri belirtilen yapıların, çevredeki hareketliliği takip etmek ve olası saldırılara karşı erken uyarı sağlamak amacıyla kullanıldığı değerlendiriliyor. Böylece kaleler, tek başlarına savunma yapıları olmanın ötesinde, bölgenin güvenliğini destekleyen bir gözetleme ağı meydana getiriyordu. Seyifler Kalesi su yollarının yakınında yükseliyorFerizli ilçesinde bulunan Seyifler Kalesi, Sakarya Nehri'nin Çark Suyu ile yakınlaştığı noktada yer alıyor. Yaklaşık 80'e 80 metre ölçülerindeki kalenin, Karadeniz-Adapazarı yolu üzerindeki geçişlerin ve iki akarsu üzerindeki köprülerin güvenliğini sağlamak amacıyla inşa edilmiş olabileceği değerlendiriliyor. Kalenin batı ve kuzey bölümlerindeki yarım daire biçimli iki kulesi ile kulelerden birine bitişik sur parçası günümüze ulaşmayı başarmış durumda. Kesin yapım tarihi bilinmeyen Seyifler Kalesi, bölgedeki tarihî savunma düzeninin önemli örneklerinden biri olarak dikkat çekiyor. Adliye Kalesi'nin surları günümüze ulaştıArifiye ilçesindeki Adliye Kalesi, Sakarya Nehri ile Adapazarı-İstanbul demir yolu güzergâhı arasında bulunuyor. Yaklaşık 120'e 90 metre ölçülerindeki dikdörtgen planlı yapının dış sur duvarları kısmen korunmuş durumda. Moloz taş ve kireç harcıyla inşa edilen surların yüksekliği yaklaşık 6 metreyi, kalınlığı ise 2 metreyi buluyor. Kalenin iç bölümündeki parsellerin günümüzde tarım amacıyla kullanılması, tarihî yapının çevresindeki günlük yaşamla iç içe varlığını sürdürdüğünü gösteriyor. Paşalar Kalesi defineci tahribatıyla karşı karşıyaPamukova ilçesinde bulunan Paşalar Kalesi, Karaceyş Kalesi adıyla da biliniyor. Paşalar Mahallesi'nin kuzeyinde sarp bir tepe üzerine kurulan yapı, Pamukova ve Geyve ovalarına hâkim konumuyla öne çıkıyor. Kesin inşa tarihi bilinmeyen kalenin surlarında Geç Roma dönemine ait mezar stelleri, sütun parçaları ve farklı mimari malzemeler bulunuyor. Bu parçalar, yapının Bizans dönemine ait olduğunu gösteren bulgular arasında değerlendiriliyor. Sakarya Valiliği kayıtlarında kalenin 1314 yılında Osman Gazi döneminde fethedildiği bilgisi yer alıyor. Ancak tarihî yapı günümüzde ciddi tahribatla karşı karşıya. Pamukova Kaymakamlığının aktardığı bilgilere göre, kaçak kazılar nedeniyle kale çevresinde yaklaşık 20 defineci çukuru oluştu. Yapının yalnızca yüzde 15-20'lik bölümünün günümüze ulaşabildiği belirtiliyor. Geyve Boğazı'nın bekçisi: Çoban KalesiGeyve ilçesinin Şerefiye köyü yakınlarında, Boğazkesen mevkisinde bulunan Çoban Kalesi, Boğazkesen Kalesi adıyla da anılıyor. Sakarya Nehri ile Adapazarı-Bilecik yolu arasındaki konumuyla dikkat çeken yapı, Geyve Boğazı'ndaki tarihî geçiş güzergâhının yakınında yer alıyor. Kültür envanterinde kalıntıların önemli bir bölümünün tahrip olduğu belirtilirken, tuğla ve kireç harcıyla inşa edilmiş tonozlu bir bölümün günümüze ulaştığı aktarılıyor. Yapının tarihlendirilmesi konusunda ise envanterde Geç Roma dönemine işaret eden bilgiler bulunuyor. Bu nedenle Çoban Kalesi'ni doğrudan 12. veya 13. yüzyılda inşa edilmiş bir yapı olarak tanımlamak doğru değil. Sakarya'nın tarihî kaleleri korunmayı bekliyor Harmantepe, Seyifler, Adliye, Paşalar ve Geyve'deki Çoban kaleleri, Sakarya Nehri çevresinin geçmişte taşıdığı askerî ve stratejik önemi ortaya koyan tarihî yapılar arasında bulunuyor. Farklı noktalarda konumlanan bu kaleler, bölgenin Bizans dönemindeki savunma coğrafyasına ilişkin önemli izler taşıyor. Bugün bazı bölümleri ayakta kalan, bazıları ise kaçak kazılar ve zamanın etkisiyle büyük ölçüde tahrip olan kaleler, Sakarya'nın tarihî mirasının korunması gerekliliğini bir kez daha gündeme getiriyor. Yüzyıllar öncesinden bugüne ulaşan bu yapılar, geçmişin izlerini gelecek kuşaklara aktarabilmek için korunmayı bekliyor.
Kaynak: RSS
Haberi Paylaş:
Haber bağlantısı kopyalandı!