Ne Tam İnanıyoruz Ne de İnandığımız Gibi Yaşıyoruz!

İnsan bazen bir söz okur, geçer gider… Bazen de bir söz okur, durur, düşünür ve kendisini sorgulamaya başlar. Ömer Hayyam’a atfedilen şu dizeler de insanın yüzüne tutulmuş bir ayna gibi: “Bir elinizde kötülük,Bir elinizde Kur’an.Bir helaldir işiniz, bir haram.Şu yarım yamalak dünyada;Ne tam kâfirsiniz,Ne tam Müslüman.” “Böyle insanlar arasında;Arsıza terbiyeyi,Yalancıya doğruyu,Kötüye iyiyi öğretemezsiniz.” Ne kadar ağır değil mi? Ama bir o kadar da düşündürücü… Hele bugün yaşadığımız dünyaya, içinde bulunduğumuz topluma, insan ilişkilerine ve giderek kaybolan değerlerimize baktığımızda… İnsanın söyleyecek çok sözü oluyor. Çünkü bugün en büyük meselemiz belki de inançsızlık değil… İnandığını söyleyip inandığı gibi yaşamamak!Dilimizde Allah, hayatımızda menfaat!Bir toplum düşünün…Herkes doğruluktan söz ediyor ama yalanın olmadığı bir kapı bulmak zor.Herkes kul hakkından bahsediyor ama başkasının hakkına el uzatırken vicdanı sızlamıyor.Herkes adalet istiyor ama iş kendi yakınına, dostuna, akrabasına gelince adaletin terazisi şaşıyor.Herkes ahlaktan dem vuruyor ama ahlakı önce kendisine değil, başkalarına öğütlüyor.Herkes dürüst insan arıyor ama dürüst olmanın bedelini ödemeye yanaşmıyor.İşin daha acı tarafı ne biliyor musunuz?Bütün bunları yaparken kendimizi hâlâ iyi insan olarak görebiliyoruz.Çünkü kendi yanlışlarımızın mazereti, başkalarının yanlışlarının ise hükmü hazır!Kendimize gelince hoşgörü, başkasına gelince mahkeme kuruyoruz.İşte asıl çelişki burada başlıyor.Secdede başka, ticarette başka!Bugün insanın diniyle, vicdanıyla, ahlakıyla olan ilişkisini yeniden sorgulaması gerekiyor. Bir insan düşünün… Namazını kılıyor ama çalışanının hakkını geciktiriyor. Oruç tutuyor ama ticaretinde hile yapmaktan çekinmiyor. Yardım ediyor ama yaptığı iyiliği herkesin bilmesini istiyor. Kur’an okuyor ama komşusunun derdini duymuyor. Dürüstlükten bahsediyor ama makam, mevki ve para söz konusu olduğunda bütün ilkelerini unutabiliyor. Elbette hiç kimse kusursuz değil. Hepimizin hataları, zaafları, eksikleri var. Ancak hata yapmak başka, hatayı alışkanlık hâline getirip doğruymuş gibi savunmak başka… Dindarlık yalnızca görünüşte, sözde ve belirli zamanlarda ortaya çıkan bir kimlik olmamalı. İnanç, insanın alnındaki secde izinden önce davranışlarında, merhametinde, adaletinde ve vicdanında kendisini göstermeli. Çünkü ibadetin insanı kötülükten uzaklaştırması beklenir. İbadetlerimiz artarken kötülüklerimiz azalmıyorsa üzerinde düşünmemiz gereken ciddi bir mesele var demektir. Menfaat bitince insanlık da mı bitiyor?Gelelim günümüzün en büyük hastalıklarından birine…Menfaat!Ne yazık ki bazı dostlukların ömrü çıkar kadar…Bazı saygıların sınırı makam kadar…Bazı sevgilerin değeri para kadar…Dün yere göğe sığdırılmayan insanlar, bugün menfaatler çatışınca yerden yere vurulabiliyor.Dün aynı sofrada oturanlar, bugün birbirlerinin arkasından konuşabiliyor.Dün kardeşim diyenler, bugün birbirlerinin yüzüne bakmayabiliyor.Bir insanın gücü varsa etrafı kalabalık.Makamı varsa telefonu susmuyor.Parası varsa herkes dostu…Ama makam gidince, güç bitince, para tükenince gerçek yüzler ortaya çıkıyor.Oysa insanın değeri ne cebindeki parayla ne oturduğu koltukla ne de çevresindeki kalabalıkla ölçülür.İnsanın gerçek değeri, kimse görmediğinde de doğru kalabilmesindedir.Çünkü karakter, insanın kalabalıklar karşısında söyledikleri değil, yalnız kaldığında yaptıklarıdır.Sosyal medyada erdem, gerçek hayatta öfke!Bir de işin sosyal medya boyutu var. Sabah hayırlı cumalar mesajları… Ardından özlü sözler, ayetler, hadisler… Merhamet, kardeşlik, hoşgörü paylaşımları… Bunların hepsi elbette güzel. Ancak aynı ekranlarda biraz sonra hakaretler, iftiralar, ağır ithamlar, kırıcı ifadeler görüyoruz. Birbirimizi dinlemek yerine yargılıyoruz. Anlamak yerine suçluyoruz. Konuşmak yerine bağırıyoruz. En küçük fikir ayrılığında yılların dostluğunu bitirebiliyoruz. Üstelik bunu yaparken çoğu zaman kendimizi haklı, karşımızdakini bütünüyle yanlış görüyoruz. Acaba hiç düşünüyor muyuz? Paylaştığımız güzel sözlerin kaç tanesini gerçekten yaşıyoruz? Bir ayeti paylaşmak kolay. O ayetin işaret ettiği ahlakı hayatımıza taşımak zor. Merhametten söz etmek kolay. Bize kötülük yapan birine karşı bile adaleti korumak zor. İşte insanın gerçek imtihanı da burada başlıyor. Arsıza terbiye, yalancıya doğruluk öğretilebilir mi? Şiirin ikinci bölümüne yeniden dönmek istiyorum. Çünkü belki de günümüzü en acı biçimde anlatan satırlar burada gizli: “Böyle insanlar arasında;Arsıza terbiyeyi,Yalancıya doğruyu,Kötüye iyiyi öğretemezsiniz.” Bu sözleri okurken insan ister istemez çevresine bakıyor. Çünkü bugün yanlış yapmaktan utanmak yerine, yanlışını savunmak için türlü gerekçeler üreten bir anlayışla karşı karşıyayız. Özür dilemek zayıflık sayılıyor. Hata kabul etmek yenilgi görülüyor. Doğruyu söyleyen bazen dışlanıyor. Yanlışa itiraz eden huzur bozan ilan ediliyor. Güçlü olanın hatası görmezden gelinirken, güçsüz olanın en küçük kusuru büyütülebiliyor. Daha da kötüsü… Yalan söyleyen, yalanının ortaya çıkmasından değil, yeterince inandırıcı olamamaktan rahatsız olabiliyor. Haksızlık yapan, yaptığı haksızlıktan değil, kendisine itiraz edilmesinden öfkelenebiliyor. Vicdanını susturan, vicdanlı insanları saf olmakla suçlayabiliyor. İşte bir toplum için asıl tehlike de budur. Yanlış yapan insanların bulunması değil… Yanlışın normalleşmesi, doğrunun ise cesaret gerektiren bir davranış hâline gelmesi! Yine de bu dizelerin düşündürdüğü karamsarlığa bütünüyle teslim olmamak gerekiyor. Çünkü insan değişebilir. Yalancı doğruluğu, zalim merhameti, haksızlık yapan adaleti öğrenebilir. Ancak bunun için önce kendi yanlışını kabul etmesi gerekir. İnsan öğrenmek istemiyorsa dünyanın bütün doğrularını önüne serseniz de bir anlamı olmayabilir. Çünkü bazen mesele doğrunun bilinmemesi değil, bilinen doğrunun işimize gelmemesidir. En büyük kaybımız güven!Bir zamanlar insanların sözü senetti.Verilen sözün, sıkılan elin, kurulan dostluğun bir değeri vardı.Bugün ise kimi zaman imzalar, sözleşmeler, şahitler bile güven duygusunu oluşturmaya yetmiyor.Neden?Çünkü güven, yalnızca hukuki belgelerle değil, insanın karakteriyle inşa edilir.Bir insanın doğru söyleyeceğinden emin olamıyorsanız, verdiği söze de güvenemezsiniz.Bir yöneticinin adaletinden şüphe ediyorsanız, aldığı kararların doğruluğunu sorgularsınız.Bir dostun samimiyetinden emin değilseniz, yanında bile kendinizi yalnız hissedersiniz.İşte toplumları içten içe yıpratan en büyük kayıplardan biri budur.Güvenin kaybolması…Düşünün…Birbirine güvenmeyen insanların oluşturduğu bir toplumda huzur ne kadar mümkün olabilir?Herkesin birbirinden şüphelendiği, iyiliğin altında bile çıkar arandığı bir yerde gerçek kardeşlik nasıl yaşatılabilir?Güvenin olmadığı yerde dostluk zayıflar, adaletin olmadığı yerde vicdan susar, merhametin olmadığı yerde insanlık yara alır.Önce kendimize bakalım!Buraya kadar yazdıklarımı okuyan herkesin aklından farklı isimler geçmiş olabilir. Bir siyasetçi… Bir yönetici… Bir iş insanı… Bir komşu… Bir akraba… Belki de eski bir dost… Ama ben bu yazının sonunda kimseyi hedef göstermek istemiyorum. Çünkü asıl mesele başkalarının yanlışlarını sıralamak değil. Asıl mesele, kendi yanlışlarımızla yüzleşebilmek. Ben ne kadar doğruyum? Ben ne kadar adilim? Ben başkasının hakkını ne kadar gözetiyorum? Benim dilimle davranışlarım ne kadar birbirine uyuyor? Ben kızdığım insana da adil davranabiliyor muyum? Benim inandığım değerler, hayatımın neresinde duruyor? İşte bu sorulara samimiyetle cevap verebildiğimiz gün belki de birçok şey değişmeye başlayacak. Unutmayalım… İnsan olmak başka, insan kalabilmek başka. Dindar görünmek başka, inancının ahlakını taşımak başka. Doğruluğu anlatmak başka, doğru yaşamak başka. Ve en önemlisi… Başkalarının günahlarını konuşmak, kendi vicdanımızın hesabını vermekten daha kolay! Son söz…Bu dünyada hepimiz gelip geçiciyiz.Makamlar kalmayacak.Servetler kalmayacak.Unvanlar, alkışlar, gösterişli hayatlar bir gün anlamını yitirecek.Geriye belki bir iyilik, bir dua, bir gönül hoşluğu kalacak.Ya da kırdığımız kalpler, çiğnediğimiz haklar, arkamızda bıraktığımız pişmanlıklar…O nedenle kim olduğumuzdan çok, nasıl bir insan olduğumuza bakmalıyız.Ne kadar ibadet ettiğimizi konuşurken ne kadar insan incittiğimizi de düşünmeliyiz.Ne kadar kazandığımızla övünürken kazancımızın ne kadar helal olduğunu da sorgulamalıyız.Ne kadar sevildiğimizi merak ederken kaç insanın güvenini hak ettiğimizi de kendimize sormalıyız.Çünkü bu hayatın sonunda insanın geride bırakacağı asıl iz, güzel sözleri ne kadar çok söylediği değil, o sözlerin gerektirdiği güzellikleri ne kadar yaşayabildiğidir.Ve belki de artık hepimizin kendisine şu soruyu sormasının zamanı gelmiştir:Biz gerçekten inandığımız gibi mi yaşıyoruz, yoksa yaşadığımız yanlışlara inancımızı mı kılıf yapıyoruz?Bir de şu gerçeği unutmayalım…Kimse başkasının vicdanına bakarak kendi vicdanını temize çıkaramaz.Kimsenin ibadeti bir başkasının hakkını yemeye gerekçe olamaz.Ve hiçbir güzel söz, kötü bir davranışın üzerini örtemez.Çünkü insanın gerçek yüzü söylediklerinde değil, yaptıklarında saklıdır. GÜZEL SÖZ“İnsanın inancı dilinden, ahlakı davranışından belli olur. Dilinde Allah olup kalbinde merhamet, hayatında adalet olmayanın önce kendisiyle hesaplaşması gerekir.” — Necdet Başoğlu