ABD’de neler oluyor? Sistemler birbiri ardına çöküyor
İSMAİL ŞAHİN -Küresel teknolojiye yön veren lider ülke konumundaki ABD son günlerde teknolojik bir ‘domino etkisini’ tartışıyor. Milyonlarca kişinin e-postalarına erişememesiyle başlayan sorunlar, uçakların ülke çapında yere indirilmesi, bankacılık işlemlerinin aksaması ve United Airlines’ın sistem arızasıyla devam etti. Sosyal medyada “ABD’de neler oluyor?”, “Siber saldırı mı var?” soruları gündeme gelirken; sorunun en önemli kaynağı; yapay zeka robotlarının dev şirketler ve kurumların yazılım sistemlerinde bir anda yüzlerce açık bulması, olarak gösteriliyor. Bu açıklar karşısında yazılım sistemleri yamalar ile güncellenerek sistemin ayakta kalması sağlanıyor. Bu yama güncellemeleri yapılana kadar da şirket ve kurumlar sistemlerini kapatma yokunu seçiyor. Böylece hacker saldırıları olmadan, yazılım açıklarının önlenmesi hedefleniyor.
MİCROSOFT’LA BAŞLADI
Krizin ilk büyük halkası Microsoft oldu. Outlook, Teams ve diğer Microsoft 365 hizmetlerindeki küresel kesinti milyonlarca kullanıcıyı etkiledi. Microsoft krizinin hemen ardından daha çarpıcı bir aksaklık yaşandı. FAA, radar ve iletişim sistemlerindeki istikrarsızlık nedeniyle ABD genelindeki uçuşların kalkışını dört saatten fazla süreyle durdurdu. 16 binden fazla ucuş ihtal edilirken yetkililer siber saldırıya ilişkin herhangi bir işaret bulunmadığını açıkladı. Sorunun, eski hava trafik kontrol altyapısının modernizasyonu sırasında meydana geldiği belirtildi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrol sisteminin modernizasyonu için 50 milyar dolarlık finansmana ihtiyaç olduğunu söyledi.
Havacılıktaki kaostan sonrabu kez finans sistemi alarm verdi. 86 milyondan fazla müşteriye hizmet veren JPMorgan Chase’teki yazılım hatası işlemleri aksatırken, ABD bankacılık sistemi çok sıkı biçimde birbirine bağlı olduğu için banka ile para transferi yapan diğer banka müşterilerine de yansıdı.
TEK KÖPRÜLÜ ŞEHİR
Siber güvenlik şirketi Huntress Direktörü Sharon Martin, durumu “tek köprülü şehir” benzetmesiyle şöyle anlattı: “Çok sayıda kuruluş aynı birkaç sağlayıcıya bağımlı olduğunda, tek bir arıza artık yalnızca bir şirketin sorunu olmaktan çıkıyor. Bu, tek köprüsü olan bir şehir gibi. Köprüde yol çalışması başlayana kadar bunun ne kadar büyük bir sorun olduğunu fark etmiyorsunuz. Ama çalışma başladığında kimse şehirden çıkamıyor. Bu belediyenin hatası değil; mesele, etrafından dolaşabileceğiniz kolay bir alternatif yolun bulunmaması.”
OPENAI’A DAVA
California Başsavcılığı, OpenAI’ın deneysel yapay zekâ modellerinin gerekli güvenlik önlemleri alınmadan test edildiğini ve Temmuz 2026’da Hugging Face platformuna siber saldırı düzenlediğini öne sürerek şirkete dava açtı. Başsavcı Rob Bonta, olayın tek olmadığına dikkat çekerek OpenAI’da bilinen 80 olay bulunduğunu iddia etti.
YAPAY ZEKÂ RİSKİ BÜYÜTÜYOR
Uzmanlara göre siber saldırı düşük bir ihtimal. Siber güvenlik uzmanı Akgün Yardımcı, güvenlik açıklarını kolayca bulan yapay zekânın sistemlerde yarattığı yeni risklere dikkat çekti. AI destekli kodlamaya dikkat çeken Yardımcı, “Vibe coding geliştiricilerin işini hızlandırıyor. Ancak küçük bir hata zincirleme kesintiye dönüşebilir. Microsoft bir yıl önce ayda ortalama 100 civarında güvenlik açığını yamaladı. Ekim 2026’da 1.400’den fazla, kasımda ise sadece 12 gün içinde 1.093 açığı yamayla kapattı” dedi.
DİJİTAL DOMİNO
Uzmanların en büyük endişesi bulut, ödeme ve veri sistemleri arasındaki bağlantılar nedeniyle arıza başka hizmetlere sıçraması.
1 - Eski altyapı: FAA örneğinde eski telekomünikasyon altyapısının modernizasyonu sırasında ortaya çıkan sorun ülke çapındaki hava ulaşımını etkiledi.
2 - Sistem yoğunlaşması: Milyonlarca kişi ve şirket aynı büyük teknoloji platformlarına bağımlı.
3 - Zincirleme hata: Tek bir sunucu, router veya yazılım değişikliğinin etkisi birbirine bağlı sistemler üzerinden katlanabiliyor.
4 - Güncelleme riski: Rutin güncellemeler kesintileri tetikleyebiliyor.
5 - Geleceğin riski: Teknolojik bağımlılık arttıkça benzer kesintiler de artabilir.
KÜÇÜK HATA, DEVASA SONUÇ
Virginia Tech’ten Ali Butt’a göre ABD’deki son krizlerin ortak sebebi aynı yazılım değil. Ortak sorun sistemlerin çalışma biçimi. Bulut bankacılık, havacılık, ödeme sistemleri gibi ekonominin temel altyapıları birbirine giderek daha fazla bağlanıyor. Bu bağlantı günlük hayatı hızlandırıyor ancak küçük bir yazılım hatası milyonlarca insanı etkileyebiliyor. Siber güvenlik şirketi Exabeam’’in stratejisti Gabrielle Hempel, “Siber güvenliği saldırı, güvenlik açıkları ve veri ihlalleri üzerinden tartışmakta iyiyiz. Bunlar risk tablosunun yalnızca bir parçası. Hatalı sistem değişiklikleri, işlevini yitiren bağımlı sistemler ve yaşlanan altyapı da bir siber saldırıyla aynı ölçekte kesintiye yol açabilir” dedi.
5 GÜNDE NE OLDU?
- Microsoft: Outlook, Teams ve Microsoft 365 hizmetlerini etkileyen geniş çaplı kesinti yaşandı. Şirket siber saldırı ihtimalini dışladı; ağ altyapısındaki değişiklik ve kapasite sorunlarına işaret edildi.
- FAA: Radar ve iletişim altyapısındaki sorun nedeniyle dört saatten uzun süre uçuşlar durduruldu. Yetkililer Microsoft’la bağlantı veya siber saldırı olmadığını söyledi.
- United Airlines: Microsoft ve FAA olaylarının ardından havayolunun kendi teknoloji sisteminde de kesinti yaşandı. Sorun kalkışları etkilerken havadaki uçakların etkilenmediği bildirildi.
- Bankalar: JPMorgan Chase kaynaklı yazılım problemi bazı bankacılık işlemlerini ve bağlantılı finansal hizmetleri etkiledi. Banka siber saldırı bulgusu olmadığını açıkladı.
- Ortak nokta: Olaylar tek merkezden çıktığına ilişkin kanıt yok. Ancak hepsi birbirine bağlı altyapıya ne kadar bağımlı hale geldiğini gösterdi.
TÜRKİYE’DE DURUM NE?
Türkiye’de kamu ve kritik altyapıya sahip özel sektörün regülasyonlar nedeniyle bulut bilişim servislerine kısıtlı erişimleri olduğuna dikkat çeken Yardımcı, “Bu nedenle küresel ölçekte bulut altyapılarındaki bir kesinti Türkiye’yi daha az etkiliyor. Bununla beraber ülke olarak en çok etkileneceğimiz noktalardan biri ödeme sistemleri” dedi. Türkiye’de özellikle bankacılık sektörü çok ileride olduğu için kendi yazılım sistemlerini ve kendi bulut altyapılarını kullanıyorlar. Dolayısıyla başka bir bulut sistemine entegre değiller. Kart altyapıları, para transferi gibi orta dijital attyapılar bulunuyor ama TCMB’nin Fast sistemini bağımsız bir bulut sistemine sahip olduğu için küresel yazılım arızasından etkilenme durumları minimuma iniyor. Ayrıca havacılık şirketleri de kendi bulut sistemlerini kullanıyor.
Kaynak: Milliyet Son Dakika