Sakarya Üniversitesinden yapay zekâ hamlesi! 164 makamda beste yapıyor

SAÜ'DEN MÜZİK TEKNOLOJİLERİNDE DİKKAT ÇEKEN PROJE Sakarya Üniversitesi Devlet Konservatuvarında yürütülen çalışmalar kapsamında, Türk müziğinin kendine özgü makam ve usul yapısını yapay zekâ teknolojisiyle birleştiren yeni bir uygulama geliştirildi. Devlet Konservatuvarı Çalgı Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mahir Mak'ın danışmanlığında, yüksek lisans öğrencisi Emin Şükrü Demir tarafından geliştirilen "Makam Besteci AI", geleneksel Türk müziğinde yapay zekâ destekli eser üretimine olanak sağlıyor. İnternette bulunan müzik veri setleriyle eğitilen uygulama, Türk müziğindeki 164 makam ve 87 usulde beste oluşturabiliyor. YAPAY ZEKÂ 164 MAKAM VE 87 USULDE ESER ÜRETİYORYerli yapay zekâ uygulaması, yalnızca müzik bestelemekle sınırlı kalmıyor. Geliştirilen sistem sayesinde oluşturulan eserler nota formatında dışa aktarılabiliyor, Türk müziğine özgü enstrümanlarla seslendirilebiliyor ve eserler üzerinde düzenlemeler yapılabiliyor. Türk müziğinin kendine özgü ses sistemi ve makam yapısının dijital ortamda doğru şekilde temsil edilmesini amaçlayan proje, geleneksel müzik kültürünün teknolojik gelişmelerle desteklenmesine katkı sağlamayı hedefliyor. "GELENEKSEL MÜZİĞİMİZDE BİR UYGULAMA EKSİKLİĞİ FARK ETTİK"Projenin danışmanı Doç. Dr. Mahir Mak, mevcut yapay zekâ uygulamalarının ağırlıklı olarak Batı müziği verileriyle geliştirildiğine dikkat çekti. Türk müziğinin kendine özgü yapısının mevcut sistemlerde yeterince temsil edilmediğini belirten Mak, öğrencisiyle birlikte yaklaşık bir yıldır bu eksikliği gidermek için çalıştıklarını söyledi. Mak, projeye ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Yapay zekânın temas etmediği alan kalmadı neredeyse. Bunlardan birisi de müzik. Dramatik bir şekilde yapay zekâ müzik alanının içine nüfuz etmiş görünüyor. Ama görünen o ki yapay zekâ önümüzdeki süreçte tüm alanlarda olduğu gibi müziğin içerisinde de etkili bir rolde olacak. Bu bakış açısıyla bizim geleneksel müziğimiz alanı içerisinde bir uygulama eksikliği fark ettik." MÜZİK EĞİTİMİ VE SES KAYIT TEKNOLOJİLERİNDE DE KULLANILABİLECEKGeliştirilen uygulamanın farklı kullanım alanlarına sahip olduğunu belirten Mak, sistemin müzik eğitimi, ses kayıt teknolojileri ve eser üretimi olmak üzere üç temel alanda değerlendirilebileceğini ifade etti. Kültür ve Turizm Bakanlığının desteğiyle çalıştayı gerçekleştirilen projenin, hem müzik alanında eğitim gören öğrencilere hem de profesyonel müzisyenlere yeni imkânlar sunması amaçlanıyor. TÜRK MÜZİĞİNİN BİNLERCE ESERİ YAPAY ZEKÂYA ÖĞRETİLDİUygulamanın geliştiricisi, yüksek lisans öğrencisi Emin Şükrü Demir ise müzik eğitimi ve bilgisayar programcılığı alanlarındaki birikimini projede bir araya getirdiğini anlattı. Dünyada geliştirilen müzik teknolojilerinin büyük ölçüde Batı müziğine odaklandığını belirten Demir, Türk müziğinin köklü geçmişini yapay zekâ sistemlerine aktarmayı hedeflediklerini söyledi. Projenin geliştirilme sürecinde Prof. Dr. İbrahim Karaosmanoğlu'nun hazırladığı ve daha sonra yaklaşık 3 bin esere çıkarılan müzik veri setinden yararlanıldı. Halk müziği, Türk sanat müziği ve anonim eserlerin bulunduğu veri seti kullanılarak yapay zekâya geleneksel Türk müziğinin özellikleri öğretildi. "UÇTAN UCA BİR MÜZİK ESERİ ÜRETMEK İSTEDİK"Projenin geliştirilme sürecine ilişkin açıklamalarda bulunan Emin Şükrü Demir, amaçlarının yapay zekâ aracılığıyla baştan sona bir Türk müziği eseri oluşturabilmek olduğunu belirtti. Demir, uygulamanın yeteneklerini şu sözlerle anlattı: "Bizim 164 tane makamımızda, 87 tane usulümüzde eserler icra edebiliyoruz. Bunların nota olarak çıktısını alabiliyoruz. Türk müziğine özgü enstrümanlarla seslendirebiliyoruz ve üzerinde düzenlemeler yapabiliyoruz." 2027 YILINDA ÜCRETSİZ KULLANIMA AÇILACAKSakarya Üniversitesinde geliştirilen "Makam Besteci AI" uygulamasının 2027 yılında kullanıcılarla buluşturulması hedefleniyor. Yazılımın bilgisayar, tablet ve akıllı telefonlardan erişilebilir şekilde ücretsiz olarak sunulması planlanıyor. Projenin tamamlanmasıyla birlikte geleneksel Türk müziğiyle ilgilenen öğrencilerin, akademisyenlerin ve müzisyenlerin yapay zekâ destekli beste üretiminden yararlanabilmesi amaçlanıyor.