🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
🇺🇸 USD: 47,35 TL ▲ %0,04 │ 🇪🇺 EUR: 53,92 TL ▲ %0,12 │ 🪙 ALTIN: 6.221 TL ▲ %0,87 │
Gündem

COP31’de nükleer çıkmazı

Kaynak / Yazar: Söz Sakarya Gazetesi 17.11.2026 12:48 1,422 Okunma 5 Dk Okuma Süresi
Yazı Boyutu:
COP31’de nükleer çıkmazı
Antalya’da devam eden COP31 zirvesi, küresel enerji politikalarının en keskin fay hattını bir kez daha gözler önüne serdi. Aynı gün, aynı şehirden yükselen iki zıt ses aslında sadece Türkiye’nin değil, tüm dünyanın önümüzdeki çeyrek yüzyılda vereceği en zor kararı gündemin ilk sırasına yerleştirdi. Bir yanda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın Rosatom panelindeki net çıkışı var: "Nükleer enerji olmadan iklim değişikliğiyle mücadelede ne kadar ciddi olduğumuzu konuşamayız." Bakanlık, 2050 yılına kadar 15 gigavatı büyük ölçekli santrallerden, 5 gigavatı ise küçük modüler reaktörlerden (SMR) oluşan toplam 20 gigavatlık dev bir nükleer kapasite hedefliyor. Akkuyu’da üretimin başlaması ve Kanada merkezli Candu Energy ile atılan yeni imzalar, Türkiye’nin bu konuda artık niyet beyanından çıkıp stratejik bir "enerji ligi" hamlesi yaptığını gösteriyor. Diğer yanda ise, sınırları aşan bir dayanışma ağıyla sesini yükselten küresel sivil toplum cephesi duruyor. 21 farklı ülkeden 100 çevre örgütü, küresel nükleer kapasiteyi 2050’ye kadar üçe katlama hedefine karşı tek bir ortak metinde buluştu. Aralarında Türkiye’den Nükleersiz, Yeşil Düşünce Derneği ve Sinop Nükleer Karşıtı Platformunun da yer aldığı bu koalisyon, yerel saha deneyimlerini küresel iklim aktivizmiyle birleştirerek "Nükleer enerji iklim değişikliğine çözüm sunmaz, aksine sorun getirir" başlığı altında ortak bir cephe kurdu. Bu koalisyona göre yüksek maliyetler, on yılları bulan inşa süreleri, radyoaktif atık yükü ve Akkuyu, Sinop ile Trakya kıyılarında deniz suyu sıcaklığını artıracak soğutma suyu deşarjlarının ekosisteme vereceği zarar, acil emisyon azaltımı bekleyen dünyanın vakit kaybedeceği lüksler değil; aksine mevcut kaynakların güneş, rüzgâr ve jeotermale aktarılmasını engelleyen ağır bir yük. Peki, bu iki güçlü argüman karşısında rasyonel duruş nerede duruyor? Meseleye stratejik ve ekonomik gerçekçilik penceresinden baktığımızda, öncelikle enerji yönetiminin elindeki verileri değerlendirmek gerekir. Sanayileşen, elektrikli araç dönüşümünü hızlandıran ve yapay zekâ veri merkezleriyle enerji iştahı katlanarak artan bir ülkenin, sadece güneş ve rüzgâr gibi hava koşullarına bağlı "kesintili" kaynaklarla çarkları döndürmesi mümkün değil. Kesintisiz "baz yük" elektriği olmadan ne sanayi üretimi sürer ne de enerji arz güvenliği sağlanır. Bu açıdan 2050 vizyonundaki 20 gigavat hedefi, karbonsuzlaşma ile enerji bağımsızlığını aynı potada eritmeye çalışan jeopolitik bir zorunluluk olarak okunabilir. Ancak 21 ülkeden yükselen ve yereldeki doğrudan tanıklıklarla beslenen bu örgütlü itirazı "klasik bir refleks" diyerek elinin tersiyle itmek de aynı ölçüde tehlikeli. İklim krizi bize acil emisyon azaltımı dayatırken, inşası yıllar süren ve maliyeti milyarlarca doları bulan santrallerin bugünün yangınına ne kadar hızlı su taşıyacağı ciddi bir soru işareti. Üstelik deniz ekosistemini tehdit eden ısıl kirlilik ve nesiller boyu saklanması gereken atık meselesi, "temiz enerji" tanımının içine kolayca sığdırılamayacak kadar ağır başlıklar olarak karşımıza çıkıyor. Aklınıza bu koalisyonun nasıl bu kadar hızlı refleks gösterdiği de gelebilir. Küresel çapta faaliyet gösteren bu tür çevre ve nükleer karşıtı sivil toplum örgütlerinin (STK) bir araya gelme süreci genellikle önceden kurulu uluslararası şemsiye ağlar ve COP (Taraflar Konferansı) gibi büyük zirveler etrafında şekillenen koalisyonlar üzerinden yürür. Dünyadaki nükleer karşıtı ve iklim odaklı STK'lar yıl boyunca birbirinden kopuk hareket etmez. CAN (Climate Action Network- İklim Eylem Ağı), WISE (World Information Service on Energy) ve NIRS (Nuclear Information and Resource Service) gibi küresel bilgi ve koordinasyon ağları, farklı ülkelerdeki yerel dernek ve platformları tek bir iletişim kanalında buluşturur. Ayrıca COP zirveleri başlamadan aylar önce, sivil toplum örgütleri zirvede hangi gündemlerin öne çıkacağını (örneğin COP28'de başlayan "2050'ye kadar nükleer kapasiteyi üçe katlama" deklarasyonu gibi) takip eder. Bu gündeme karşı ortak bir karşı-deklarasyon hazırlamak üzere uluslararası çalışma grupları kurulur. Sonuç olarak Türkiye, enerji bağımsızlığı ve kesintisiz arz uğruna nükleer düğmeye çoktan bastı. Ancak bu 20 gigavatlık dev yolculuğun başarıya ulaşması, sadece reaktörlerin kurulum hızına değil; şeffaflık, tavizsiz güvenlik denetimi ve doğanın taşıma kapasitesine duyulacak saygıya bağlı. İklimi korurken denizlerimizi ve geleceğimizi ipotek altına almadığımız bir denge kurabildiğimiz gün, bu tartışmayı gerçekten kazanacağız.
Kaynak: Söz Sakarya Gazetesi
Haberi Paylaş:
Haber bağlantısı kopyalandı!