Japonya'da Amerikan askerinin karıştığı cinayet sonrası 64 yıllık anlaşmaya itiraz

Japonya'nın güneyindeki Okinawa Adası'nda görevli bir Amerikan askerinin 39 yaşındaki bir kadını öldürmesi, ABD ordusuna ülkede hukuki koruma sağlayan 1960 tarihli anlaşmayı tartışmaya açtı.

Japonya'nın güneyindeki Okinawa Adası'nda görevli bir Amerikan askerinin Japon bir kadını öldürdüğü için yargılanması, Tokyo ile Washington arasındaki askeri anlaşmanın hukuki sınırlarını tartışmaya açtı.

Okinawa Valisi Genta Koja, başkent Tokyo'da bugün düzenlediği basın toplantısında, cinayet zanlısı askere yönelik suçlamaların ardından ABD ordusuna Japonya'da ayrıcalıklı muamele sağladığı öne sürülen ikili anlaşmanın yeniden gözden geçirilmesini talep edeceğini duyurdu.

Japon savcılar, geçen ay Okinawa'daki bir otelde 39 yaşındaki bir Japon kadını öldürdüğü şüphesiyle bir Amerikan deniz piyadesi hakkında iddianame hazırladı.

Ada genelinde geniş yankı uyandıran ve halkın tepkisini çeken bu gelişme, bölgedeki Amerikan askeri varlığına yönelik uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Japonya topraklarında konuşlu yaklaşık 54 bin Amerikan askerinin büyük kısmı Okinawa Adası'nda.

Yakın güvenlik müttefiki olan Tokyo ve Washington yönetimleri arasındaki ilişkiler, geçmişten bu yana adadaki Amerikan askeri personelinin karıştığı adli vakalardan olumsuz etkileniyor.

Fransız AFP ajansının haberine göre Vali Koja, basın toplantısında, 1960 tarihli Japonya-ABD Kuvvetler Statüsü Anlaşması'nın (SOFA) bütünüyle ele alınması gerektiğini vurguladı.

Koja, "SOFA anlaşmasının köklü biçimde gözden geçirilmesini isteyeceğim" ifadesini kullandı.

Anlaşmaya karşı çıkan kesimler, bahse konu 1960 tarihli anlaşmanın Amerikan askeri üslerini Japonya'nın iç hukukundan fiilen muaf kıldığını ve buralara dokunulmazlık benzeri bir statü kazandırdığını ileri sürüyor.

Mevcut metne göre ABD askeri makamları, personelin resmi görevde bulunduğu sırada işlediği fiilleri soruşturma ve cezalandırma konusunda öncelikli yetki hakkını elinde tutuyor.

Söz konusu hukuki ayrıcalığın geçmişte Japon savcıların Amerikan askerleri hakkında iddianame hazırlamasını bazı vakalarda engellediği belirtiliyor.

Anlaşmanın getirdiği dokunulmazlık ortamının, üslerin çevresinde tespit edilen şüpheli toprak kirliliği iddialarının Japon yetkililerce incelenmesini de zorlaştırdığı savunuluyor.

Okinawa'daki yerel milletvekilleri, geçen ay askeri anlaşmada değişiklik yapılması çağrısında bulunan karar tasarısını oy birliğiyle kabul etti.

Hazırlanan bu metnin kısa süre içinde ABD'nin Tokyo Büyükelçiliğine sunulması planlanıyor.

Vali Koja, bölgede Amerikan personeli kaynaklı olayların yarattığı güvensizlik hissine dikkati çekti.

Koja, "Amerikan askeri personelinin ya da sivil çalışanlarının karıştığı her olayın ve kazanın ardından Okinawa yönetimi, hem ABD ordusuna hem de Japonya ve ABD hükümetlerine defalarca sert protestolar iletti" dedi.

Oteldeki cinayet şüphesine de değinen Koja, "Bu olay, Okinawa sakinleri arasında büyük endişeye yol açan son derece menfur bir suçtur" diye konuştu.

Koja, adadaki revizyon taleplerinin somut hukuki adımlarla desteklenmesi gerektiğini kaydetti.

Vali, talep edilen inceleme sürecine ilişkin, "İddianame öncesinde gözaltında tutulan şüphelilerin Japon tarafına devredilmesi yönündeki taleplerin gecikmeksizin yerine getirilmesi ve havacılık yasası gibi Japon yasalarının ABD ordusuna da uyarlanması bu incelemeye dahil edilmelidir" değerlendirmesinde bulundu.

Eylül ayında yapılan seçimle valilik koltuğuna oturan Koja, Okinawa'da 12 yıl aradan sonra tartışmalı üs taşıma planına onay veren ilk yerel lider konumunda.

Japonya merkezi hükümeti, Amerikan Deniz Piyadelerine ait Futenma hava üssünü adanın ana karasında tutmayı, ancak askeri tesisi nüfus yoğunluğunun daha az olduğu başka bir noktaya taşımayı hedefliyor.

Bunun yanı sıra Vali Koja, 2013 tarihli anlaşma kapsamında Okinawa'nın ticaret merkezinde ABD ordusunun kullanımında bulunan arazilerin hızla geri verilmesi için girişimde bulunacağını söyledi.

Koja, üs arazilerinin iadesinin yerel ekonomiyi canlandırmaya doğrudan katkı sunacağını dile getirdi.

Bu süreçte Japonya ve ABD hükümetleri, adadaki Amerikan askerlerinin suç işlemesini önlemeye yönelik birtakım adımlar üzerinde cuma günü uzlaştı.

İki ülkenin vardığı mutabakat, yerel halkla ilişkilerin güçlendirilmesini ve personele Japonya'nın hukuk sistemi hakkında bilgilendirme toplantıları yapılmasını içeriyor.

Diğer taraftan ABD'li askeri yetkililer, cuma günü yaptıkları açıklamada, Japon kadının öldürülmesinin ardından bazı askeri personeli kapsayacak şekilde yürürlüğe konulan 30 günlük gece sokağa çıkma yasağının 7 Aralık tarihine kadar uzatıldığını bildirdi.